Przestrzeń decyzji · województwo

PODKARPACKIE

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy2 062 997 mieszkańcówdochody własne 8357 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1% do 0.32%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów3.19% do 17.28%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje województwo

Województwo nie jest zwierzchnikiem gmin ani powiatów, więc jego dźwignie działają pośrednio: przez dostępność transportu, przez majątek regionalny i przez to, dokąd kieruje środki programowe.

Transport regionalny

Przewozy kolejowe i autobusowe o zasięgu wojewódzkim. Decyduje o tym, czy peryferia regionu są dowiązane do rynku pracy stolicy województwa.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-300	-0.40	-1.10	-0.30	-28
Redukcja	-150	-0.20	-0.55	-0.15	-14
Bez zmian	0	0	0	0	0
Zagęszczenie	+180	+0.18	+0.50	+0.20	+13
Szeroki program	+380	+0.36	+1.00	+0.40	+26

Infrastruktura i majątek regionu

Drogi wojewódzkie, szpitale marszałkowskie, tabor. Nakład skupiony w pierwszych latach, potem koszt utrzymania.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Wstrzymanie	-200	-0.12	0	-0.40	-10
Bez zmian	0	0	0	0	0
Program	+450	+0.22	+0.35	+0.60	+11

Alokacja środków rozwojowych

Program regionalny: czy środki idą na wyrównywanie różnic wewnątrz regionu, czy na wzmacnianie ośrodka, który już ciągnie. To najbardziej polityczna z dźwigni.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Koncentracja	0	-0.10	0	+1.10	-6
Bez zmian	0	0	0	0	0
Wyrównywanie	+120	+0.18	+0.20	-0.50	+10

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (8)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Transport	Infrastruktura	Rozwój	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Program	Koncentracja	65 960 zł	131	+1.3%	12 709 zł	99%	-6822 zł	0.232
●	Zagęszczenie	Program	Koncentracja	68 217 zł	118	-0.5%	9437 zł	99%	-3550 zł	0.300
	Szeroki program	Bez zmian	Koncentracja	63 189 zł	120	-0.9%	13 304 zł	99%	-7417 zł	0.354
●	Szeroki program	Program	Bez zmian	55 753 zł	137	+2.3%	22 068 zł	95%	-13 340 zł	0.374
	Zagęszczenie	Program	Bez zmian	58 126 zł	124	+0.5%	20 214 zł	97%	-9994 zł	0.382
●	Bez zmian	Program	Koncentracja	70 244 zł	105	-2.3%	6408 zł	100%	-522 zł	0.394
	Zagęszczenie	Bez zmian	Koncentracja	65 483 zł	107	-2.7%	10 718 zł	99%	-4133 zł	0.427
	Bez zmian	Program	Bez zmian	60 270 zł	111	-1.3%	18 622 zł	99%	-6892 zł	0.428
●	Zagęszczenie	Program	Wyrównywanie	51 877 zł	134	+2.3%	28 570 zł	93%	-14 751 zł	0.448
	Bez zmian	Program	Wyrównywanie	54 087 zł	121	+0.5%	26 933 zł	96%	-11 598 zł	0.453
	Szeroki program	Wstrzymanie	Koncentracja	59 824 zł	110	-2.1%	17 562 zł	98%	-9567 zł	0.456
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	53 345 zł	126	+0.1%	26 769 zł	94%	-13 694 zł	0.461
●	Szeroki program	Program	Wyrównywanie	49 436 zł	147	+4.1%	30 488 zł	90%	-18 149 zł	0.479
	Zagęszczenie	Bez zmian	Bez zmian	55 752 zł	113	-1.7%	24 917 zł	97%	-10 339 zł	0.489
	Redukcja	Program	Wyrównywanie	56 606 zł	107	-1.5%	24 757 zł	98%	-8270 zł	0.492
	Zagęszczenie	Bez zmian	Wyrównywanie	49 670 zł	123	+0.1%	33 082 zł	93%	-14 980 zł	0.528
	Szeroki program	Bez zmian	Wyrównywanie	47 197 zł	136	+1.9%	35 003 zł	90%	-18 385 zł	0.534
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	57 930 zł	100	-3.5%	23 313 zł	99%	-7228 zł	0.546
	Szeroki program	Wstrzymanie	Bez zmian	50 221 zł	116	-1.1%	31 570 zł	92%	-15 682 zł	0.552
	Bez zmian	Bez zmian	Wyrównywanie	51 913 zł	110	-1.7%	31 388 zł	95%	-11 820 zł	0.552
	Zagęszczenie	Wstrzymanie	Bez zmian	52 678 zł	103	-2.9%	29 671 zł	95%	-12 290 zł	0.586
	Szeroki program	Wstrzymanie	Wyrównywanie	44 177 zł	126	+0.7%	39 676 zł	87%	-20 304 zł	0.611
	Zagęszczenie	Wstrzymanie	Wyrównywanie	46 698 zł	113	-1.1%	37 688 zł	91%	-16 864 zł	0.615
	Bez zmian	Wstrzymanie	Wyrównywanie	48 988 zł	100	-2.9%	35 928 zł	93%	-13 668 zł	0.646

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program transportowy, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 365 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.