PODKARPACKIE
Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.
Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.
Dźwignie, którymi dysponuje województwo
Województwo nie jest zwierzchnikiem gmin ani powiatów, więc jego dźwignie działają pośrednio: przez dostępność transportu, przez majątek regionalny i przez to, dokąd kieruje środki programowe.
Transport regionalny
Przewozy kolejowe i autobusowe o zasięgu wojewódzkim. Decyduje o tym, czy peryferia regionu są dowiązane do rynku pracy stolicy województwa.
| Poziom | zł/rok | Ludność | Koszt | Dochód | Usługi |
|---|---|---|---|---|---|
| Likwidacja | -300 | -0.40 | -1.10 | -0.30 | -28 |
| Redukcja | -150 | -0.20 | -0.55 | -0.15 | -14 |
| Bez zmian | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Zagęszczenie | +180 | +0.18 | +0.50 | +0.20 | +13 |
| Szeroki program | +380 | +0.36 | +1.00 | +0.40 | +26 |
Infrastruktura i majątek regionu
Drogi wojewódzkie, szpitale marszałkowskie, tabor. Nakład skupiony w pierwszych latach, potem koszt utrzymania.
| Poziom | zł/rok | Ludność | Koszt | Dochód | Usługi |
|---|---|---|---|---|---|
| Wstrzymanie | -200 | -0.12 | 0 | -0.40 | -10 |
| Bez zmian | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Program | +450 | +0.22 | +0.35 | +0.60 | +11 |
Alokacja środków rozwojowych
Program regionalny: czy środki idą na wyrównywanie różnic wewnątrz regionu, czy na wzmacnianie ośrodka, który już ciągnie. To najbardziej polityczna z dźwigni.
| Poziom | zł/rok | Ludność | Koszt | Dochód | Usługi |
|---|---|---|---|---|---|
| Koncentracja | 0 | -0.10 | 0 | +1.10 | -6 |
| Bez zmian | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Wyrównywanie | +120 | +0.18 | +0.20 | -0.50 | +10 |
Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.
| Transport | Infrastruktura | Rozwój | Bilans | Usługi | Ludność | Maks. żal | Pokrycie | Najgorszy | Do ideału | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ● | Szeroki program | Program | Bez zmian | 55 753 zł | 137 | +2.3% | 22 068 zł | 95% | -13 340 zł | 0.374 |
| Zagęszczenie | Program | Bez zmian | 58 126 zł | 124 | +0.5% | 20 214 zł | 97% | -9994 zł | 0.382 | |
| Bez zmian | Program | Bez zmian | 60 270 zł | 111 | -1.3% | 18 622 zł | 99% | -6892 zł | 0.428 | |
| ● | Zagęszczenie | Program | Wyrównywanie | 51 877 zł | 134 | +2.3% | 28 570 zł | 93% | -14 751 zł | 0.448 |
| Bez zmian | Program | Wyrównywanie | 54 087 zł | 121 | +0.5% | 26 933 zł | 96% | -11 598 zł | 0.453 | |
| Szeroki program | Bez zmian | Bez zmian | 53 345 zł | 126 | +0.1% | 26 769 zł | 94% | -13 694 zł | 0.461 | |
| ● | Szeroki program | Program | Wyrównywanie | 49 436 zł | 147 | +4.1% | 30 488 zł | 90% | -18 149 zł | 0.479 |
| Zagęszczenie | Bez zmian | Bez zmian | 55 752 zł | 113 | -1.7% | 24 917 zł | 97% | -10 339 zł | 0.489 | |
| Zagęszczenie | Bez zmian | Wyrównywanie | 49 670 zł | 123 | +0.1% | 33 082 zł | 93% | -14 980 zł | 0.528 | |
| Szeroki program | Bez zmian | Wyrównywanie | 47 197 zł | 136 | +1.9% | 35 003 zł | 90% | -18 385 zł | 0.534 | |
| Bez zmian | Bez zmian | Bez zmian | 57 930 zł | 100 | -3.5% | 23 313 zł | 99% | -7228 zł | 0.546 | |
| Bez zmian | Bez zmian | Wyrównywanie | 51 913 zł | 110 | -1.7% | 31 388 zł | 95% | -11 820 zł | 0.552 |
Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.
Co z tego wynika
Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.
Cena rozwoju
Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 365 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.
Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.
Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.