HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · województwo

PODKARPACKIE

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy2 062 997 mieszkańcówdochody własne 8357 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1% do 0.32%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów3.19% do 17.28%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje województwo

Województwo nie jest zwierzchnikiem gmin ani powiatów, więc jego dźwignie działają pośrednio: przez dostępność transportu, przez majątek regionalny i przez to, dokąd kieruje środki programowe.

Transport regionalny

Przewozy kolejowe i autobusowe o zasięgu wojewódzkim. Decyduje o tym, czy peryferia regionu są dowiązane do rynku pracy stolicy województwa.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-300-0.40-1.10-0.30-28
Redukcja-150-0.20-0.55-0.15-14
Bez zmian00000
Zagęszczenie+180+0.18+0.50+0.20+13
Szeroki program+380+0.36+1.00+0.40+26

Infrastruktura i majątek regionu

Drogi wojewódzkie, szpitale marszałkowskie, tabor. Nakład skupiony w pierwszych latach, potem koszt utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-200-0.120-0.40-10
Bez zmian00000
Program+450+0.22+0.35+0.60+11

Alokacja środków rozwojowych

Program regionalny: czy środki idą na wyrównywanie różnic wewnątrz regionu, czy na wzmacnianie ośrodka, który już ciągnie. To najbardziej polityczna z dźwigni.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Koncentracja0-0.100+1.10-6
Bez zmian00000
Wyrównywanie+120+0.18+0.20-0.50+10

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (8)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
TransportInfrastrukturaRozwójBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramKoncentracja65 960 zł131+1.3%12 709 zł99%-6822 zł0.232
●ZagęszczenieProgramKoncentracja68 217 zł118-0.5%9437 zł99%-3550 zł0.300
Szeroki programBez zmianKoncentracja63 189 zł120-0.9%13 304 zł99%-7417 zł0.354
●Szeroki programProgramBez zmian55 753 zł137+2.3%22 068 zł95%-13 340 zł0.374
ZagęszczenieProgramBez zmian58 126 zł124+0.5%20 214 zł97%-9994 zł0.382
●Bez zmianProgramKoncentracja70 244 zł105-2.3%6408 zł100%-522 zł0.394
ZagęszczenieBez zmianKoncentracja65 483 zł107-2.7%10 718 zł99%-4133 zł0.427
Bez zmianProgramBez zmian60 270 zł111-1.3%18 622 zł99%-6892 zł0.428
●ZagęszczenieProgramWyrównywanie51 877 zł134+2.3%28 570 zł93%-14 751 zł0.448
Bez zmianProgramWyrównywanie54 087 zł121+0.5%26 933 zł96%-11 598 zł0.453
Szeroki programWstrzymanieKoncentracja59 824 zł110-2.1%17 562 zł98%-9567 zł0.456
Szeroki programBez zmianBez zmian53 345 zł126+0.1%26 769 zł94%-13 694 zł0.461
●Szeroki programProgramWyrównywanie49 436 zł147+4.1%30 488 zł90%-18 149 zł0.479
ZagęszczenieBez zmianBez zmian55 752 zł113-1.7%24 917 zł97%-10 339 zł0.489
RedukcjaProgramWyrównywanie56 606 zł107-1.5%24 757 zł98%-8270 zł0.492
RedukcjaProgramBez zmian62 735 zł97-3.3%16 519 zł99%-3606 zł0.505
●RedukcjaProgramKoncentracja72 626 zł91-4.3%3175 zł100%2712 zł0.508
Bez zmianBez zmianKoncentracja67 549 zł94-4.4%9162 zł100%-1094 zł0.518
ZagęszczenieWstrzymanieKoncentracja62 171 zł97-3.9%15 741 zł99%-6245 zł0.525
ZagęszczenieBez zmianWyrównywanie49 670 zł123+0.1%33 082 zł93%-14 980 zł0.528
Szeroki programBez zmianWyrównywanie47 197 zł136+1.9%35 003 zł90%-18 385 zł0.534
Bez zmianBez zmianBez zmian57 930 zł100-3.5%23 313 zł99%-7228 zł0.546
Szeroki programWstrzymanieBez zmian50 221 zł116-1.1%31 570 zł92%-15 682 zł0.552
Bez zmianBez zmianWyrównywanie51 913 zł110-1.7%31 388 zł95%-11 820 zł0.552
LikwidacjaProgramWyrównywanie59 078 zł93-3.5%22 643 zł99%-5001 zł0.559
ZagęszczenieWstrzymanieBez zmian52 678 zł103-2.9%29 671 zł95%-12 290 zł0.586
LikwidacjaProgramBez zmian65 153 zł83-5.2%14 556 zł100%-379 zł0.600
RedukcjaBez zmianWyrównywanie54 446 zł96-3.7%29 181 zł98%-8497 zł0.604
Szeroki programWstrzymanieWyrównywanie44 177 zł126+0.7%39 676 zł87%-20 304 zł0.611
Bez zmianWstrzymanieKoncentracja64 288 zł84-5.6%14 148 zł99%-3167 zł0.612
ZagęszczenieWstrzymanieWyrównywanie46 698 zł113-1.1%37 688 zł91%-16 864 zł0.615
RedukcjaBez zmianBez zmian60 411 zł86-5.4%21 177 zł99%-3946 zł0.626
RedukcjaBez zmianKoncentracja69 949 zł80-6.3%7101 zł100%2138 zł0.626
●LikwidacjaProgramKoncentracja74 961 zł77-6.2%0 zł100%5887 zł0.626
Bez zmianWstrzymanieBez zmian54 904 zł90-4.6%27 998 zł98%-9143 zł0.643
Bez zmianWstrzymanieWyrównywanie48 988 zł100-2.9%35 928 zł93%-13 668 zł0.646
LikwidacjaBez zmianWyrównywanie56 932 zł82-5.6%27 269 zł99%-5234 zł0.677
RedukcjaWstrzymanieWyrównywanie51 559 zł86-4.8%33 669 zł96%-10 316 zł0.700
RedukcjaWstrzymanieKoncentracja66 728 zł70-7.5%12 069 zł100%96 zł0.715
LikwidacjaBez zmianBez zmian62 845 zł72-7.3%19 412 zł100%-723 zł0.720
RedukcjaWstrzymanieBez zmian57 424 zł76-6.5%25 809 zł99%-5832 zł0.722
LikwidacjaBez zmianKoncentracja72 303 zł66-8.2%5363 zł100%5311 zł0.740
LikwidacjaWstrzymanieWyrównywanie54 082 zł72-6.7%31 630 zł99%-7024 zł0.773
LikwidacjaWstrzymanieBez zmian59 896 zł62-8.4%23 917 zł99%-2579 zł0.812
LikwidacjaWstrzymanieKoncentracja69 123 zł56-9.3%10 201 zł100%3300 zł0.824

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program transportowy, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 365 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.