Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat iławski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy89 540 mieszkańcówdochody własne 7502 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.28% do 0.49%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-0.72% do 19.79%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	55 983 zł	132	+0.9%	24 180 zł	83%	-26 965 zł	0.301
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	53 180 zł	137	+0.9%	26 467 zł	82%	-29 247 zł	0.327
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	59 004 zł	119	-1.1%	20 251 zł	86%	-23 036 zł	0.329
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	50 104 zł	150	+2.9%	30 455 zł	80%	-33 240 zł	0.349
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	56 166 zł	123	-1.3%	22 621 zł	84%	-25 370 zł	0.349
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	62 088 zł	110	-2.1%	17 586 zł	87%	-20 371 zł	0.351
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	61 936 zł	105	-3.3%	16 463 zł	88%	-19 220 zł	0.396
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	60 979 zł	108	-3.7%	17 368 zł	87%	-20 126 zł	0.404
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	44 539 zł	127	+0.1%	41 441 zł	79%	-32 108 zł	0.453
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	47 664 zł	114	-1.9%	38 904 zł	81%	-28 130 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	50 624 zł	105	-2.9%	34 971 zł	83%	-25 536 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	41 856 zł	132	+0.1%	45 009 zł	77%	-34 324 zł	0.479
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	44 945 zł	118	-2.1%	42 520 zł	80%	-30 398 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	38 675 zł	145	+2.1%	47 660 zł	75%	-38 366 zł	0.499
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	50 701 zł	100	-4.0%	36 495 zł	84%	-24 265 zł	0.514
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	49 741 zł	103	-4.5%	37 417 zł	83%	-25 174 zł	0.524
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	38 364 zł	123	-0.4%	52 528 zł	76%	-35 060 zł	0.538
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	41 553 zł	110	-2.4%	49 920 zł	79%	-31 046 zł	0.549
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	44 453 zł	101	-3.4%	46 088 zł	80%	-28 483 zł	0.556
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	35 741 zł	128	-0.4%	56 007 zł	75%	-37 245 zł	0.564
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	38 893 zł	114	-2.6%	53 435 zł	77%	-33 283 zł	0.574
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	32 496 zł	141	+1.6%	58 677 zł	72%	-41 322 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 278 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.01 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 50% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.