HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat iławski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy89 540 mieszkańcówdochody własne 7502 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.28% do 0.49%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.72% do 19.79%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne55 983 zł132+0.9%24 180 zł83%-26 965 zł0.301
●RozwójDoinwestowanieAktywne53 180 zł137+0.9%26 467 zł82%-29 247 zł0.327
●RozwójBez zmianAktywne59 004 zł119-1.1%20 251 zł86%-23 036 zł0.329
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne50 104 zł150+2.9%30 455 zł80%-33 240 zł0.349
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne56 166 zł123-1.3%22 621 zł84%-25 370 zł0.349
●Szeroki programOgraniczenieAktywne62 088 zł110-2.1%17 586 zł87%-20 371 zł0.351
Bez zmianBez zmianAktywne61 936 zł105-3.3%16 463 zł88%-19 220 zł0.396
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne60 979 zł108-3.7%17 368 zł87%-20 126 zł0.404
●RozwójOgraniczenieAktywne65 038 zł97-4.0%13 738 zł92%-16 523 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian44 539 zł127+0.1%41 441 zł79%-32 108 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian47 664 zł114-1.9%38 904 zł81%-28 130 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian50 624 zł105-2.9%34 971 zł83%-25 536 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian41 856 zł132+0.1%45 009 zł77%-34 324 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne66 672 zł90-5.7%11 298 zł94%-14 064 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian44 945 zł118-2.1%42 520 zł80%-30 398 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne65 703 zł93-6.1%12 216 zł93%-14 983 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian38 675 zł145+2.1%47 660 zł75%-38 366 zł0.499
Bez zmianBez zmianBez zmian50 701 zł100-4.0%36 495 zł84%-24 265 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne67 903 zł83-6.1%10 016 zł96%-12 783 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian49 741 zł103-4.5%37 417 zł83%-25 174 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian53 679 zł92-4.8%32 546 zł86%-21 638 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja38 364 zł123-0.4%52 528 zł76%-35 060 zł0.538
RozwójBez zmianRezygnacja41 553 zł110-2.4%49 920 zł79%-31 046 zł0.549
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja44 453 zł101-3.4%46 088 zł80%-28 483 zł0.556
RozwójDoinwestowanieRezygnacja35 741 zł128-0.4%56 007 zł75%-37 245 zł0.564
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja38 893 zł114-2.6%53 435 zł77%-33 283 zł0.574
OgraniczenieBez zmianBez zmian55 420 zł85-6.4%31 477 zł87%-19 127 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja32 496 zł141+1.6%58 677 zł72%-41 322 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian54 449 zł88-6.9%32 411 zł86%-20 049 zł0.588
Bez zmianBez zmianRezygnacja44 652 zł96-4.5%47 407 zł81%-27 145 zł0.589
●LikwidacjaBez zmianAktywne71 323 zł75-8.0%6230 zł98%-9005 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja43 692 zł99-5.0%48 328 zł80%-28 054 zł0.599
RozwójOgraniczenieRezygnacja47 572 zł88-5.3%43 557 zł83%-24 549 zł0.602
Bez zmianOgraniczenieBez zmian56 649 zł78-6.9%30 211 zł89%-17 849 zł0.608
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne72 543 zł68-8.5%4961 zł98%-7737 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja49 376 zł81-6.9%42 384 zł85%-22 003 zł0.645
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja48 405 zł84-7.3%43 318 zł84%-22 924 zł0.654
LikwidacjaBez zmianBez zmian60 055 zł70-8.7%26 553 zł93%-14 087 zł0.667
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja50 605 zł74-7.3%41 118 zł86%-20 724 zł0.670
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian61 273 zł63-9.2%25 299 zł95%-12 821 zł0.699
LikwidacjaBez zmianRezygnacja54 014 zł66-9.2%37 456 zł90%-16 958 zł0.722
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne77 101 zł53-10.7%0 zł99%-2785 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja55 233 zł59-9.7%36 202 zł91%-15 692 zł0.752
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian65 816 zł48-11.5%20 615 zł98%-7886 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja59 779 zł44-11.9%31 512 zł96%-10 753 zł0.847

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 278 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.01 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 50% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.