Przestrzeń decyzji · województwo

WARMIŃSKO-MAZURSKIE

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy1 349 172 mieszkańcówdochody własne 8277 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.76% do 0.33%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów3.26% do 14%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje województwo

Województwo nie jest zwierzchnikiem gmin ani powiatów, więc jego dźwignie działają pośrednio: przez dostępność transportu, przez majątek regionalny i przez to, dokąd kieruje środki programowe.

Transport regionalny

Przewozy kolejowe i autobusowe o zasięgu wojewódzkim. Decyduje o tym, czy peryferia regionu są dowiązane do rynku pracy stolicy województwa.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-300	-0.40	-1.10	-0.30	-28
Redukcja	-150	-0.20	-0.55	-0.15	-14
Bez zmian	0	0	0	0	0
Zagęszczenie	+180	+0.18	+0.50	+0.20	+13
Szeroki program	+380	+0.36	+1.00	+0.40	+26

Infrastruktura i majątek regionu

Drogi wojewódzkie, szpitale marszałkowskie, tabor. Nakład skupiony w pierwszych latach, potem koszt utrzymania.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Wstrzymanie	-200	-0.12	0	-0.40	-10
Bez zmian	0	0	0	0	0
Program	+450	+0.22	+0.35	+0.60	+11

Alokacja środków rozwojowych

Program regionalny: czy środki idą na wyrównywanie różnic wewnątrz regionu, czy na wzmacnianie ośrodka, który już ciągnie. To najbardziej polityczna z dźwigni.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Koncentracja	0	-0.10	0	+1.10	-6
Bez zmian	0	0	0	0	0
Wyrównywanie	+120	+0.18	+0.20	-0.50	+10

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (8)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Transport	Infrastruktura	Rozwój	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Program	Koncentracja	47 094 zł	131	-2.5%	12 872 zł	98%	-9734 zł	0.252
●	Zagęszczenie	Program	Koncentracja	49 571 zł	118	-4.2%	9558 zł	99%	-6420 zł	0.309
	Szeroki program	Bez zmian	Koncentracja	44 959 zł	120	-4.6%	13 431 zł	97%	-10 281 zł	0.365
	Zagęszczenie	Program	Bez zmian	40 634 zł	124	-3.3%	18 821 zł	93%	-12 763 zł	0.389
●	Szeroki program	Program	Bez zmian	38 053 zł	137	-1.5%	21 180 zł	92%	-16 150 zł	0.389
●	Bez zmian	Program	Koncentracja	51 817 zł	105	-5.9%	6488 zł	100%	-3350 zł	0.397
	Bez zmian	Program	Bez zmian	42 983 zł	111	-5.0%	16 696 zł	97%	-9620 zł	0.429
	Zagęszczenie	Bez zmian	Koncentracja	47 467 zł	107	-6.3%	10 581 zł	99%	-6956 zł	0.431
	Bez zmian	Program	Wyrównywanie	37 298 zł	121	-3.3%	23 761 zł	93%	-14 283 zł	0.452
●	Zagęszczenie	Program	Wyrównywanie	34 889 zł	134	-1.5%	25 965 zł	90%	-17 475 zł	0.453
	Szeroki program	Wstrzymanie	Koncentracja	42 001 zł	110	-5.8%	16 982 zł	95%	-12 424 zł	0.464
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	36 244 zł	126	-3.6%	24 456 zł	91%	-16 459 zł	0.467
	Redukcja	Program	Wyrównywanie	39 967 zł	107	-5.2%	21 228 zł	96%	-10 916 zł	0.487
	Zagęszczenie	Bez zmian	Bez zmian	38 852 zł	113	-5.4%	22 056 zł	93%	-13 064 zł	0.489
●	Szeroki program	Program	Wyrównywanie	32 246 zł	147	+0.3%	28 402 zł	87%	-20 913 zł	0.491
	Zagęszczenie	Bez zmian	Wyrównywanie	33 257 zł	123	-3.6%	29 002 zł	89%	-17 662 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Wyrównywanie	30 589 zł	136	-1.9%	31 479 zł	86%	-21 106 zł	0.538
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	41 228 zł	100	-7.1%	19 914 zł	97%	-9913 zł	0.541
	Bez zmian	Bez zmian	Wyrównywanie	35 692 zł	110	-5.4%	26 831 zł	92%	-14 462 zł	0.545
	Szeroki program	Wstrzymanie	Bez zmian	33 501 zł	116	-4.8%	28 342 zł	89%	-18 442 zł	0.554
	Zagęszczenie	Wstrzymanie	Bez zmian	36 154 zł	103	-6.5%	25 883 zł	92%	-15 010 zł	0.583
	Zagęszczenie	Wstrzymanie	Wyrównywanie	30 651 zł	113	-4.8%	32 708 zł	87%	-19 540 zł	0.609
	Szeroki program	Wstrzymanie	Wyrównywanie	27 939 zł	126	-3.1%	35 242 zł	84%	-23 021 zł	0.611
	Bez zmian	Wstrzymanie	Wyrównywanie	33 129 zł	100	-6.5%	30 481 zł	90%	-16 306 zł	0.636

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program transportowy, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 352 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.