WARMIŃSKO-MAZURSKIE
Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.
Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.
Dźwignie, którymi dysponuje województwo
Województwo nie jest zwierzchnikiem gmin ani powiatów, więc jego dźwignie działają pośrednio: przez dostępność transportu, przez majątek regionalny i przez to, dokąd kieruje środki programowe.
Transport regionalny
Przewozy kolejowe i autobusowe o zasięgu wojewódzkim. Decyduje o tym, czy peryferia regionu są dowiązane do rynku pracy stolicy województwa.
| Poziom | zł/rok | Ludność | Koszt | Dochód | Usługi |
|---|---|---|---|---|---|
| Likwidacja | -300 | -0.40 | -1.10 | -0.30 | -28 |
| Redukcja | -150 | -0.20 | -0.55 | -0.15 | -14 |
| Bez zmian | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Zagęszczenie | +180 | +0.18 | +0.50 | +0.20 | +13 |
| Szeroki program | +380 | +0.36 | +1.00 | +0.40 | +26 |
Infrastruktura i majątek regionu
Drogi wojewódzkie, szpitale marszałkowskie, tabor. Nakład skupiony w pierwszych latach, potem koszt utrzymania.
| Poziom | zł/rok | Ludność | Koszt | Dochód | Usługi |
|---|---|---|---|---|---|
| Wstrzymanie | -200 | -0.12 | 0 | -0.40 | -10 |
| Bez zmian | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Program | +450 | +0.22 | +0.35 | +0.60 | +11 |
Alokacja środków rozwojowych
Program regionalny: czy środki idą na wyrównywanie różnic wewnątrz regionu, czy na wzmacnianie ośrodka, który już ciągnie. To najbardziej polityczna z dźwigni.
| Poziom | zł/rok | Ludność | Koszt | Dochód | Usługi |
|---|---|---|---|---|---|
| Koncentracja | 0 | -0.10 | 0 | +1.10 | -6 |
| Bez zmian | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Wyrównywanie | +120 | +0.18 | +0.20 | -0.50 | +10 |
Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.
| Transport | Infrastruktura | Rozwój | Bilans | Usługi | Ludność | Maks. żal | Pokrycie | Najgorszy | Do ideału | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Zagęszczenie | Program | Bez zmian | 40 634 zł | 124 | -3.3% | 18 821 zł | 93% | -12 763 zł | 0.389 | |
| ● | Szeroki program | Program | Bez zmian | 38 053 zł | 137 | -1.5% | 21 180 zł | 92% | -16 150 zł | 0.389 |
| Bez zmian | Program | Bez zmian | 42 983 zł | 111 | -5.0% | 16 696 zł | 97% | -9620 zł | 0.429 | |
| Bez zmian | Program | Wyrównywanie | 37 298 zł | 121 | -3.3% | 23 761 zł | 93% | -14 283 zł | 0.452 | |
| ● | Zagęszczenie | Program | Wyrównywanie | 34 889 zł | 134 | -1.5% | 25 965 zł | 90% | -17 475 zł | 0.453 |
| Szeroki program | Bez zmian | Bez zmian | 36 244 zł | 126 | -3.6% | 24 456 zł | 91% | -16 459 zł | 0.467 | |
| Zagęszczenie | Bez zmian | Bez zmian | 38 852 zł | 113 | -5.4% | 22 056 zł | 93% | -13 064 zł | 0.489 | |
| ● | Szeroki program | Program | Wyrównywanie | 32 246 zł | 147 | +0.3% | 28 402 zł | 87% | -20 913 zł | 0.491 |
| Zagęszczenie | Bez zmian | Wyrównywanie | 33 257 zł | 123 | -3.6% | 29 002 zł | 89% | -17 662 zł | 0.525 | |
| Szeroki program | Bez zmian | Wyrównywanie | 30 589 zł | 136 | -1.9% | 31 479 zł | 86% | -21 106 zł | 0.538 | |
| Bez zmian | Bez zmian | Bez zmian | 41 228 zł | 100 | -7.1% | 19 914 zł | 97% | -9913 zł | 0.541 | |
| Bez zmian | Bez zmian | Wyrównywanie | 35 692 zł | 110 | -5.4% | 26 831 zł | 92% | -14 462 zł | 0.545 |
Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.
Co z tego wynika
Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.
Cena rozwoju
Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 352 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.
Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.
Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.