Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat kluczborski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy60 536 mieszkańcówdochody własne 6865 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.64% do 0.5%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-3.66% do 23.12%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	56 240 zł	132	-5.7%	23 794 zł	77%	-39 862 zł	0.302
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	53 512 zł	137	-5.7%	25 923 zł	76%	-41 968 zł	0.328
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	59 179 zł	119	-7.5%	19 842 zł	79%	-35 897 zł	0.329
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	56 417 zł	123	-7.7%	22 031 zł	77%	-38 058 zł	0.350
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	50 521 zł	150	-3.7%	29 930 zł	73%	-45 993 zł	0.351
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	62 140 zł	110	-8.5%	17 385 zł	80%	-33 453 zł	0.351
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	62 035 zł	105	-9.6%	16 006 zł	80%	-32 043 zł	0.396
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	61 053 zł	108	-10.0%	16 934 zł	80%	-32 972 zł	0.404
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	45 229 zł	127	-6.4%	42 617 zł	72%	-43 471 zł	0.453
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	48 269 zł	114	-8.3%	40 370 zł	76%	-39 469 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	51 111 zł	105	-9.2%	36 309 zł	77%	-37 082 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	42 616 zł	132	-6.4%	46 366 zł	71%	-45 525 zł	0.480
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	45 621 zł	118	-8.5%	44 165 zł	73%	-41 578 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	39 524 zł	145	-4.5%	48 695 zł	67%	-49 586 zł	0.500
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	51 225 zł	100	-10.3%	38 318 zł	77%	-35 579 zł	0.514
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	50 241 zł	103	-10.8%	39 267 zł	77%	-36 511 zł	0.524
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	39 301 zł	123	-6.9%	54 902 zł	69%	-45 606 zł	0.538
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	42 403 zł	110	-8.7%	52 649 zł	72%	-41 576 zł	0.549
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	45 188 zł	101	-9.7%	48 698 zł	75%	-39 212 zł	0.556
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	36 746 zł	128	-6.9%	58 554 zł	67%	-47 636 zł	0.564
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	39 811 zł	114	-8.9%	56 334 zł	70%	-43 661 zł	0.573
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	33 593 zł	141	-5.0%	60 864 zł	64%	-51 726 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 270 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.12 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 70% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.