HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat kluczborski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy60 536 mieszkańcówdochody własne 6865 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.64% do 0.5%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.66% do 23.12%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne56 240 zł132-5.7%23 794 zł77%-39 862 zł0.302
●RozwójDoinwestowanieAktywne53 512 zł137-5.7%25 923 zł76%-41 968 zł0.328
●RozwójBez zmianAktywne59 179 zł119-7.5%19 842 zł79%-35 897 zł0.329
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne56 417 zł123-7.7%22 031 zł77%-38 058 zł0.350
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne50 521 zł150-3.7%29 930 zł73%-45 993 zł0.351
●Szeroki programOgraniczenieAktywne62 140 zł110-8.5%17 385 zł80%-33 453 zł0.351
Bez zmianBez zmianAktywne62 035 zł105-9.6%16 006 zł80%-32 043 zł0.396
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne61 053 zł108-10.0%16 934 zł80%-32 972 zł0.404
●RozwójOgraniczenieAktywne65 014 zł97-10.3%13 496 zł82%-29 563 zł0.426
Szeroki programBez zmianBez zmian45 229 zł127-6.4%42 617 zł72%-43 471 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian48 269 zł114-8.3%40 370 zł76%-39 469 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian51 111 zł105-9.2%36 309 zł77%-37 082 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian42 616 zł132-6.4%46 366 zł71%-45 525 zł0.480
●OgraniczenieBez zmianAktywne66 600 zł90-11.8%10 992 zł83%-27 039 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian45 621 zł118-8.5%44 165 zł73%-41 578 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne65 608 zł93-12.3%11 932 zł83%-27 980 zł0.493
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian39 524 zł145-4.5%48 695 zł67%-49 586 zł0.500
Bez zmianBez zmianBez zmian51 225 zł100-10.3%38 318 zł77%-35 579 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne67 808 zł83-12.3%9732 zł84%-25 780 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian50 241 zł103-10.8%39 267 zł77%-36 511 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian54 087 zł92-11.0%34 243 zł79%-33 156 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja39 301 zł123-6.9%54 902 zł69%-45 606 zł0.538
RozwójBez zmianRezygnacja42 403 zł110-8.7%52 649 zł72%-41 576 zł0.549
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja45 188 zł101-9.7%48 698 zł75%-39 212 zł0.556
RozwójDoinwestowanieRezygnacja36 746 zł128-6.9%58 554 zł67%-47 636 zł0.564
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja39 811 zł114-8.9%56 334 zł70%-43 661 zł0.573
OgraniczenieBez zmianBez zmian55 775 zł85-12.5%33 498 zł80%-30 593 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja33 593 zł141-5.0%60 864 zł64%-51 726 zł0.582
Bez zmianBez zmianRezygnacja45 419 zł96-10.8%50 483 zł76%-37 657 zł0.588
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian54 781 zł88-13.0%34 459 zł79%-31 536 zł0.588
●LikwidacjaBez zmianAktywne71 086 zł75-14.0%6070 zł86%-22 127 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja44 436 zł99-11.2%51 431 zł75%-38 588 zł0.599
RozwójOgraniczenieRezygnacja48 224 zł88-11.5%46 517 zł77%-35 257 zł0.601
Bez zmianOgraniczenieBez zmian56 981 zł78-13.0%32 259 zł81%-29 336 zł0.608
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne72 284 zł68-14.5%4822 zł87%-20 880 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja49 973 zł81-13.0%45 659 zł78%-32 667 zł0.644
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja48 979 zł84-13.4%46 619 zł77%-33 609 zł0.653
LikwidacjaBez zmianBez zmian60 247 zł70-14.7%28 766 zł83%-25 698 zł0.667
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja51 179 zł74-13.4%44 419 zł79%-31 409 zł0.669
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian61 443 zł63-15.2%27 538 zł84%-24 453 zł0.699
LikwidacjaBez zmianRezygnacja54 448 zł66-15.2%40 922 zł81%-27 767 zł0.722
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne76 684 zł53-16.6%0 zł93%-16 068 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja55 644 zł59-15.6%39 693 zł82%-26 521 zł0.752
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian65 829 zł48-17.3%23 050 zł87%-19 657 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja60 034 zł44-17.7%35 215 zł85%-21 721 zł0.846

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 270 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.12 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 70% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.