Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat sochaczewski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy82 854 mieszkańcówdochody własne 8350 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.85% do 0.24%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów1.22% do 18.27%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	62 259 zł	132	+1.8%	25 231 zł	91%	-18 100 zł	0.295
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	59 263 zł	137	+1.8%	27 737 zł	89%	-20 607 zł	0.320
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	65 352 zł	119	-0.2%	21 241 zł	95%	-14 111 zł	0.325
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	56 108 zł	150	+3.9%	31 798 zł	86%	-24 667 zł	0.340
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	62 318 zł	123	-0.4%	23 840 zł	92%	-16 672 zł	0.345
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	68 704 zł	110	-1.2%	18 269 zł	96%	-11 139 zł	0.348
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	68 348 zł	105	-2.3%	17 402 zł	97%	-10 243 zł	0.394
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	67 427 zł	108	-2.8%	18 267 zł	96%	-11 108 zł	0.402
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	49 461 zł	127	+1.0%	43 154 zł	85%	-24 882 zł	0.452
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	52 670 zł	114	-1.0%	40 455 zł	87%	-20 830 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	46 598 zł	132	+1.0%	46 837 zł	83%	-27 307 zł	0.478
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	55 884 zł	105	-2.0%	36 337 zł	90%	-17 946 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	49 767 zł	118	-1.2%	44 178 zł	86%	-23 310 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	43 327 zł	145	+3.1%	49 657 zł	80%	-31 430 zł	0.496
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	55 781 zł	100	-3.1%	37 862 zł	91%	-16 899 zł	0.516
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	54 858 zł	103	-3.6%	38 741 zł	90%	-17 768 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	42 535 zł	123	+0.5%	54 525 zł	81%	-28 737 zł	0.540
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	45 814 zł	110	-1.5%	51 718 zł	84%	-24 641 zł	0.553
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	48 963 zł	101	-2.4%	47 702 zł	86%	-21 795 zł	0.559
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	39 738 zł	128	+0.5%	58 104 zł	79%	-31 123 zł	0.565
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	42 977 zł	114	-1.7%	55 338 zł	82%	-27 082 zł	0.577
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	36 397 zł	141	+2.6%	60 980 zł	76%	-35 290 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 292 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.81 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 28% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.