HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Chynów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy10 119 mieszkańcówdochody własne 7642 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.22% do 1.93%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.7% do 24.4%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka72 012 zł133+8.2%17 955 zł78%-42 363 zł0.254
●RozwójProgramPodwyżka76 149 zł121+6.1%13 488 zł79%-37 897 zł0.282
Szeroki programBez zmianPodwyżka69 597 zł124+5.6%24 472 zł78%-41 811 zł0.345
●Bez zmianProgramPodwyżka80 041 zł109+4.0%9273 zł82%-33 681 zł0.365
RozwójProgramBez zmian62 893 zł121+8.2%40 409 zł77%-42 633 zł0.378
●Szeroki programProgramBez zmian58 767 zł133+10.4%44 747 zł74%-47 087 zł0.398
RozwójBez zmianPodwyżka73 713 zł112+3.5%20 058 zł79%-37 367 zł0.399
Bez zmianProgramBez zmian66 775 zł109+6.1%36 320 zł78%-38 430 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka66 994 zł116+4.0%29 988 zł77%-42 850 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian56 749 zł124+7.7%51 279 zł73%-46 374 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian60 855 zł112+5.6%46 963 zł77%-41 943 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka84 108 zł96+1.7%4812 zł84%-29 220 zł0.484
RozwójProgramObniżka53 096 zł121+9.8%60 985 zł72%-46 126 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka77 586 zł100+1.4%15 905 zł82%-33 174 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian70 829 zł96+3.8%32 017 zł80%-33 985 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka71 118 zł104+2.0%25 564 zł79%-38 396 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka56 970 zł109+7.7%56 904 zł76%-41 933 zł0.490
Bez zmianBez zmianBez zmian64 718 zł100+3.5%42 896 zł78%-37 762 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian54 386 zł116+6.1%56 391 zł72%-47 310 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka48 977 zł133+12.0%65 315 zł69%-50 571 zł0.525
OgraniczenieProgramObniżka61 015 zł96+5.4%52 611 zł78%-37 499 zł0.537
RozwójWstrzymanieBez zmian58 500 zł104+4.0%52 067 zł76%-42 869 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka51 352 zł112+7.2%66 948 zł72%-45 318 zł0.552
Szeroki programBez zmianObniżka47 254 zł124+9.3%71 255 zł69%-49 740 zł0.562
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka74 998 zł92-0.1%21 475 zł81%-34 193 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka55 208 zł100+5.0%62 888 zł76%-41 146 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian74 795 zł83+1.4%28 003 zł82%-29 645 zł0.596
OgraniczenieBez zmianPodwyżka81 629 zł87-0.8%11 614 zł83%-28 738 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian68 749 zł87+1.2%38 619 zł80%-33 342 zł0.606
Bez zmianWstrzymanieBez zmian62 370 zł92+2.0%47 991 zł78%-38 679 zł0.607
Szeroki programWstrzymanieObniżka45 069 zł116+7.7%76 014 zł68%-50 599 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka88 085 zł83-0.6%519 zł86%-24 866 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka64 972 zł83+3.0%48 749 zł79%-33 171 zł0.618
RozwójWstrzymanieObniżka49 175 zł104+5.6%71 698 zł72%-46 168 zł0.622
OgraniczenieBez zmianObniżka59 229 zł87+2.8%58 711 zł78%-36 738 zł0.642
Bez zmianWstrzymanieObniżka53 038 zł92+3.5%67 630 zł75%-41 987 zł0.660
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka79 051 zł79-2.2%17 173 zł83%-29 746 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian66 410 zł79-0.3%43 703 zł79%-34 247 zł0.697
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian72 692 zł74-1.1%34 791 zł82%-29 028 zł0.715
OgraniczenieWstrzymanieObniżka57 069 zł79+1.2%63 383 zł77%-37 568 zł0.730
Głębokie cięcieBez zmianObniżka63 164 zł74+0.4%54 943 zł80%-32 434 zł0.731
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka85 585 zł74-3.0%7584 zł86%-24 408 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian70 363 zł66-2.5%39 807 zł82%-29 921 zł0.806
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka83 016 zł66-4.5%13 075 zł85%-25 405 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka61 012 zł66-1.1%59 606 zł79%-33 253 zł0.822

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 321 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.85 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 65% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.