HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Błędów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy6986 mieszkańcówdochody własne 8683 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.15% do 0.24%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-13.13% do 41.47%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka207 470 zł133-5.1%20 246 zł72%-77 993 zł0.195
●RozwójProgramPodwyżka211 948 zł121-7.0%15 393 zł73%-73 140 zł0.255
Szeroki programBez zmianPodwyżka200 958 zł124-7.4%44 194 zł72%-76 803 zł0.308
●Szeroki programProgramBez zmian182 080 zł133-3.2%99 909 zł69%-81 040 zł0.352
RozwójProgramBez zmian186 545 zł121-5.1%95 190 zł71%-76 203 zł0.354
●Bez zmianProgramPodwyżka216 175 zł109-8.8%10 799 zł75%-68 547 zł0.356
RozwójBez zmianPodwyżka205 413 zł112-9.3%39 487 zł73%-71 976 zł0.384
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka195 771 zł116-8.8%60 699 zł71%-77 671 zł0.395
Bez zmianProgramBez zmian190 760 zł109-7.0%90 728 zł72%-71 625 zł0.403
Szeroki programBez zmianBez zmian176 288 zł124-5.6%123 319 zł69%-79 736 zł0.429
RozwójBez zmianBez zmian180 731 zł112-7.4%118 626 zł71%-74 924 zł0.460
RozwójWstrzymaniePodwyżka200 236 zł104-10.7%55 981 zł72%-72 831 zł0.477
RozwójProgramObniżka167 704 zł121-3.6%155 718 zł68%-78 465 zł0.481
●OgraniczenieProgramPodwyżka220 649 zł96-10.8%5878 zł76%-63 626 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka209 618 zł100-11.1%35 036 zł74%-67 407 zł0.483
OgraniczenieProgramBez zmian195 217 zł96-9.0%86 076 zł73%-66 723 zł0.493
●Szeroki programProgramObniżka163 248 zł133-1.7%160 426 zł68%-83 291 zł0.499
Bez zmianProgramObniżka171 910 zł109-5.6%151 306 zł70%-73 898 zł0.500
Szeroki programWstrzymanieBez zmian171 533 zł116-7.0%138 550 zł68%-80 524 zł0.501
Bez zmianBez zmianBez zmian184 923 zł100-9.3%114 189 zł72%-70 370 zł0.525
RozwójWstrzymanieBez zmian175 986 zł104-8.8%133 846 zł70%-75 701 zł0.546
Szeroki programBez zmianObniżka157 993 zł124-4.1%182 228 zł67%-81 901 zł0.555
OgraniczenieProgramObniżka176 355 zł96-7.6%147 073 zł72%-69 011 zł0.558
RozwójBez zmianObniżka162 426 zł112-6.0%177 545 zł68%-77 101 zł0.564
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka204 451 zł92-12.4%51 519 zł73%-68 251 zł0.576
Bez zmianBez zmianObniżka166 609 zł100-7.9%173 454 zł70%-72 559 zł0.603
Głębokie cięcieProgramBez zmian199 569 zł83-11.1%81 930 zł75%-61 947 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka214 066 zł87-13.1%30 291 zł76%-62 515 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka153 560 zł116-5.6%196 506 zł67%-82 632 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka225 016 zł83-12.9%1167 zł78%-58 830 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian180 187 zł92-10.7%129 399 zł72%-71 136 zł0.617
OgraniczenieBez zmianBez zmian189 355 zł87-11.3%109 864 zł73%-65 498 zł0.619
RozwójWstrzymanieObniżka158 003 zł104-7.4%191 812 zł68%-77 820 zł0.638
Głębokie cięcieProgramObniżka180 696 zł83-9.7%142 937 zł73%-64 248 zł0.644
OgraniczenieBez zmianObniżka171 029 zł87-9.9%169 245 zł72%-67 701 zł0.673
Bez zmianWstrzymanieObniżka162 195 zł92-9.3%187 686 zł69%-73 267 zł0.687
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka208 911 zł79-14.4%46 761 zł75%-63 343 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian184 631 zł79-12.6%125 041 zł73%-66 248 zł0.713
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian193 682 zł74-13.3%105 740 zł75%-60 749 zł0.730
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka218 408 zł74-15.1%25 969 zł78%-57 747 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka166 627 zł79-11.3%183 465 zł71%-68 394 zł0.763
Głębokie cięcieBez zmianObniżka175 345 zł74-12.0%165 131 zł73%-62 966 zł0.764
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka213 265 zł66-16.4%42 413 zł78%-58 562 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian188 970 zł66-14.6%120 907 zł74%-61 485 zł0.823
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka170 954 zł66-13.3%179 341 zł72%-63 645 zł0.857

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 351 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.78 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 84% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.