Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat grójecki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy96 662 mieszkańcówdochody własne 8089 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.54% do 0.1%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-1.72% do 24.16%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	84 429 zł	132	+2.8%	24 954 zł	83%	-30 885 zł	0.278
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	81 290 zł	137	+2.8%	27 285 zł	82%	-33 181 zł	0.304
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	87 288 zł	119	+0.7%	20 909 zł	85%	-26 855 zł	0.315
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	78 371 zł	150	+4.8%	31 399 zł	81%	-37 279 zł	0.319
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	84 114 zł	123	+0.5%	23 328 zł	84%	-29 202 zł	0.335
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	90 757 zł	110	-0.3%	18 144 zł	87%	-24 138 zł	0.341
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	90 055 zł	105	-1.5%	17 008 zł	88%	-22 940 zł	0.389
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	89 122 zł	108	-2.0%	17 888 zł	87%	-23 827 zł	0.396
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	69 946 zł	127	+1.9%	49 346 zł	79%	-35 955 zł	0.449
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	72 934 zł	114	-0.1%	47 462 zł	82%	-31 877 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	66 953 zł	132	+1.9%	53 745 zł	79%	-38 185 zł	0.475
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	76 253 zł	105	-1.1%	42 654 zł	83%	-29 232 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	63 905 zł	145	+4.0%	55 695 zł	77%	-42 330 zł	0.489
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	69 905 zł	118	-0.3%	51 893 zł	81%	-34 158 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	75 830 zł	100	-2.3%	45 673 zł	83%	-27 914 zł	0.518
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	74 895 zł	103	-2.7%	46 567 zł	83%	-28 804 zł	0.527
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	62 150 zł	123	+1.4%	65 047 zł	78%	-38 883 zł	0.544
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	65 216 zł	110	-0.6%	63 020 zł	79%	-34 769 zł	0.559
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	68 461 zł	101	-1.6%	58 350 zł	81%	-32 154 zł	0.565
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	59 230 zł	128	+1.4%	69 308 zł	77%	-41 082 zł	0.569
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	56 104 zł	141	+3.5%	71 401 zł	74%	-45 262 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	62 259 zł	114	-0.8%	67 314 zł	78%	-37 019 zł	0.583

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 283 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.77 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 51% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.