HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Ceranów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy1777 mieszkańcówdochody własne 8169 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-6.84% do 1.2%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-36.98% do 72.37%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka755 101 zł133-20.4%22 075 zł62%-125 657 zł0.148
●RozwójProgramPodwyżka759 587 zł121-22.0%17 022 zł63%-120 616 zł0.237
Szeroki programBez zmianPodwyżka734 822 zł124-22.4%137 353 zł62%-123 569 zł0.275
●Szeroki programProgramBez zmian689 608 zł133-18.7%373 933 zł62%-125 563 zł0.303
RozwójProgramBez zmian694 079 zł121-20.4%369 591 zł62%-120 542 zł0.329
●Bez zmianProgramPodwyżka763 823 zł109-23.5%12 241 zł64%-115 834 zł0.351
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka721 487 zł116-23.5%208 607 zł62%-124 090 zł0.366
RozwójBez zmianPodwyżka739 287 zł112-23.9%132 523 zł63%-118 550 zł0.370
Bez zmianProgramBez zmian698 301 zł109-22.0%365 495 zł62%-115 781 zł0.396
Szeroki programBez zmianBez zmian670 966 zł124-20.8%485 443 zł62%-123 446 zł0.403
RozwójBez zmianBez zmian675 417 zł112-22.4%481 119 zł62%-118 448 zł0.453
RozwójWstrzymaniePodwyżka725 963 zł104-25.1%204 223 zł62%-119 056 zł0.464
●Szeroki programProgramObniżka640 635 zł133-17.5%642 149 zł61%-125 504 zł0.473
RozwójProgramObniżka645 096 zł121-19.1%637 817 zł62%-120 499 zł0.475
Bez zmianBez zmianPodwyżka743 503 zł100-25.5%128 295 zł64%-113 791 zł0.479
●OgraniczenieProgramPodwyżka768 318 zł96-25.2%7067 zł64%-110 661 zł0.481
Szeroki programWstrzymanieBez zmian658 606 zł116-22.0%552 465 zł62%-123 935 zł0.482
OgraniczenieProgramBez zmian702 778 zł96-23.7%361 167 zł63%-110 634 zł0.498
Bez zmianProgramObniżka649 307 zł109-20.8%633 732 zł62%-115 752 zł0.511
Bez zmianBez zmianBez zmian679 618 zł100-23.9%477 042 zł62%-113 709 zł0.531
RozwójWstrzymanieBez zmian663 068 zł104-23.5%548 131 zł62%-118 922 zł0.544
Szeroki programBez zmianObniżka623 224 zł124-19.5%747 489 zł61%-123 366 zł0.550
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka730 190 zł92-26.6%200 121 zł63%-114 281 zł0.572
RozwójBez zmianObniżka627 664 zł112-21.2%743 176 zł62%-118 384 zł0.576
OgraniczenieProgramObniżka653 771 zł96-22.5%629 417 zł62%-110 624 zł0.581
OgraniczenieBez zmianPodwyżka747 974 zł87-27.1%123 971 zł64%-108 643 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka611 597 zł116-20.8%810 863 zł61%-123 832 zł0.615
Głębokie cięcieProgramBez zmian707 145 zł83-25.5%356 943 zł64%-105 627 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka772 703 zł83-27.0%2044 zł65%-105 629 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian667 279 zł92-25.1%544 043 zł62%-114 168 zł0.626
Bez zmianBez zmianObniżka631 855 zł100-22.8%739 109 zł62%-113 660 zł0.629
OgraniczenieBez zmianBez zmian684 071 zł87-25.6%472 736 zł63%-108 588 zł0.633
RozwójWstrzymanieObniżka616 047 zł104-22.4%806 540 zł62%-118 834 zł0.655
Głębokie cięcieProgramObniżka658 126 zł83-24.3%625 205 zł63%-105 636 zł0.674
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka734 675 zł79-28.3%195 783 zł64%-109 113 zł0.696
OgraniczenieBez zmianObniżka636 294 zł87-24.5%734 816 zł62%-108 557 zł0.708
Bez zmianWstrzymanieObniżka620 249 zł92-23.9%802 462 zł62%-114 095 zł0.716
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian671 746 zł79-26.8%539 723 zł63%-109 026 zł0.730
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka752 336 zł74-28.9%119 750 zł65%-103 636 zł0.736
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian688 416 zł74-27.4%468 532 zł64%-103 605 zł0.748
OgraniczenieWstrzymanieObniżka624 701 zł79-25.6%798 156 zł62%-108 973 zł0.800
Głębokie cięcieBez zmianObniżka640 627 zł74-26.2%730 625 zł63%-103 593 zł0.805
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka739 050 zł66-29.9%191 549 zł65%-104 087 zł0.825
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian676 104 zł66-28.5%535 506 zł64%-104 026 zł0.844
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka629 046 zł66-27.4%793 952 zł62%-103 991 zł0.899

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 352 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej -1.11 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 100% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.