HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bielany

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3462 mieszkańcówdochody własne 11 858 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.25% do -0.19%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.98% do 33.71%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka231 666 zł133-2.8%23 027 zł84%-52 448 zł0.194
●RozwójProgramPodwyżka236 954 zł121-4.7%17 269 zł86%-46 783 zł0.255
Szeroki programBez zmianPodwyżka223 654 zł124-5.2%44 963 zł83%-52 656 zł0.308
●Szeroki programProgramBez zmian201 181 zł133-0.8%95 410 zł82%-60 453 zł0.350
RozwójProgramBez zmian206 452 zł121-2.8%89 786 zł82%-54 806 zł0.353
●Bez zmianProgramPodwyżka241 972 zł109-6.6%11 791 zł88%-41 396 zł0.356
RozwójBez zmianPodwyżka228 911 zł112-7.1%39 355 zł86%-47 025 zł0.384
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka217 214 zł116-6.6%60 050 zł83%-54 698 zł0.396
Bez zmianProgramBez zmian211 454 zł109-4.7%84 440 zł84%-49 438 zł0.403
Szeroki programBez zmianBez zmian194 054 zł124-3.3%115 847 zł81%-60 418 zł0.429
RozwójBez zmianBez zmian199 294 zł112-5.2%110 257 zł82%-54 780 zł0.461
RozwójWstrzymaniePodwyżka222 484 zł104-8.5%54 427 zł85%-49 053 zł0.477
RozwójProgramObniżka183 866 zł121-1.3%143 941 zł80%-60 806 zł0.479
●OgraniczenieProgramPodwyżka247 394 zł96-8.7%5812 zł91%-35 531 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka233 899 zł100-8.9%34 023 zł87%-41 673 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian216 854 zł96-6.8%78 624 zł86%-43 597 zł0.492
●Szeroki programProgramObniżka178 607 zł133+0.7%149 551 zł79%-66 519 zł0.497
Bez zmianProgramObniżka188 854 zł109-3.3%138 609 zł82%-55 373 zł0.499
Szeroki programWstrzymanieBez zmian188 146 zł116-4.7%129 745 zł80%-62 418 zł0.502
Bez zmianBez zmianBez zmian204 265 zł100-7.1%104 945 zł83%-49 446 zł0.525
RozwójWstrzymanieBez zmian193 399 zł104-6.6%124 141 zł82%-56 710 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka172 138 zł124-1.8%168 495 zł79%-66 378 zł0.554
OgraniczenieProgramObniżka194 239 zł96-5.4%132 973 zł83%-49 545 zł0.557
RozwójBez zmianObniżka177 365 zł112-3.8%162 920 zł80%-60 700 zł0.563
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka227 485 zł92-10.3%49 081 zł86%-43 686 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka182 324 zł100-5.7%157 621 zł82%-55 301 zł0.603
Głębokie cięcieProgramBez zmian222 112 zł83-8.9%73 458 zł88%-37 915 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka239 285 zł87-10.9%28 222 zł90%-35 847 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka166 625 zł116-3.3%181 506 zł79%-68 246 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka252 672 zł83-10.8%0 zł93%-29 827 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian198 382 zł92-8.5%118 815 zł83%-51 289 zł0.618
OgraniczenieBez zmianBez zmian209 630 zł87-9.1%99 263 zł86%-43 644 zł0.619
RozwójWstrzymanieObniżka171 865 zł104-5.2%175 916 zł79%-62 553 zł0.638
Głębokie cięcieProgramObniżka199 482 zł83-7.5%128 026 zł85%-43 881 zł0.643
OgraniczenieBez zmianObniżka187 673 zł87-7.7%152 320 zł83%-49 417 zł0.673
Bez zmianWstrzymanieObniżka176 836 zł92-7.1%170 604 zł81%-57 139 zł0.688
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka232 887 zł79-12.3%43 262 zł89%-37 842 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian203 763 zł79-10.5%113 019 zł84%-45 470 zł0.714
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian214 854 zł74-11.2%94 335 zł87%-38 001 zł0.730
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka244 529 zł74-13.0%22 882 zł93%-30 181 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka182 201 zł79-9.1%165 181 zł82%-51 236 zł0.763
Głębokie cięcieBez zmianObniżka192 882 zł74-9.9%147 405 zł84%-43 769 zł0.764
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka238 147 zł66-14.3%37 805 zł92%-32 159 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian209 002 zł66-12.5%108 069 zł86%-39 810 zł0.824
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka187 425 zł66-11.2%160 252 zł83%-45 498 zł0.857

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 420 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 9.05 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 48% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.