Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat sokołowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy49 551 mieszkańcówdochody własne 9961 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.65% do 0.29%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów1.86% do 24.71%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	125 020 zł	132	-6.7%	28 543 zł	95%	-22 180 zł	0.255
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	121 150 zł	137	-6.7%	31 469 zł	94%	-25 083 zł	0.279
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	118 244 zł	150	-4.8%	35 911 zł	91%	-29 548 zł	0.285
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	127 850 zł	119	-8.6%	24 175 zł	97%	-17 802 zł	0.302
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	123 933 zł	123	-8.8%	27 201 zł	96%	-20 782 zł	0.320
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	132 241 zł	110	-9.5%	20 591 zł	98%	-14 228 zł	0.330
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	130 561 zł	105	-10.6%	19 990 zł	98%	-13 583 zł	0.383
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	129 724 zł	108	-11.0%	20 750 zł	98%	-14 345 zł	0.389
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	104 773 zł	127	-7.5%	59 863 zł	88%	-31 029 zł	0.444
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	107 780 zł	114	-9.3%	57 983 zł	92%	-26 572 zł	0.469
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	101 101 zł	132	-7.5%	65 168 zł	87%	-33 830 zł	0.470
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	98 018 zł	145	-5.6%	67 154 zł	85%	-38 374 zł	0.476
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	111 967 zł	105	-10.2%	52 045 zł	94%	-23 108 zł	0.479
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	104 059 zł	118	-9.5%	63 350 zł	88%	-29 450 zł	0.493
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	110 668 zł	100	-11.3%	56 386 zł	95%	-22 274 zł	0.524
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	109 828 zł	103	-11.8%	57 176 zł	94%	-23 039 zł	0.531
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	93 833 zł	123	-7.9%	79 915 zł	85%	-36 114 zł	0.550
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	96 946 zł	110	-9.8%	78 013 zł	87%	-31 601 zł	0.570
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	101 034 zł	101	-10.7%	72 250 zł	89%	-28 184 zł	0.575
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	90 261 zł	128	-7.9%	85 062 zł	84%	-38 865 zł	0.575
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	87 073 zł	141	-6.1%	87 046 zł	83%	-43 465 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	93 324 zł	114	-10.0%	83 207 zł	86%	-34 430 zł	0.594

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 313 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 9.36 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 14% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.