HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat sokołowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy49 551 mieszkańcówdochody własne 9961 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.65% do 0.29%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.86% do 24.71%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne125 020 zł132-6.7%28 543 zł95%-22 180 zł0.255
●RozwójDoinwestowanieAktywne121 150 zł137-6.7%31 469 zł94%-25 083 zł0.279
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne118 244 zł150-4.8%35 911 zł91%-29 548 zł0.285
●RozwójBez zmianAktywne127 850 zł119-8.6%24 175 zł97%-17 802 zł0.302
Bez zmianDoinwestowanieAktywne123 933 zł123-8.8%27 201 zł96%-20 782 zł0.320
●Szeroki programOgraniczenieAktywne132 241 zł110-9.5%20 591 zł98%-14 228 zł0.330
Bez zmianBez zmianAktywne130 561 zł105-10.6%19 990 zł98%-13 583 zł0.383
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne129 724 zł108-11.0%20 750 zł98%-14 345 zł0.389
●RozwójOgraniczenieAktywne134 976 zł97-11.3%16 322 zł99%-9959 zł0.416
Szeroki programBez zmianBez zmian104 773 zł127-7.5%59 863 zł88%-31 029 zł0.444
RozwójBez zmianBez zmian107 780 zł114-9.3%57 983 zł92%-26 572 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian101 101 zł132-7.5%65 168 zł87%-33 830 zł0.470
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian98 018 zł145-5.6%67 154 zł85%-38 374 zł0.476
Szeroki programOgraniczenieBez zmian111 967 zł105-10.2%52 045 zł94%-23 108 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne136 249 zł90-12.8%13 658 zł99%-7266 zł0.481
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne135 397 zł93-13.3%14 435 zł99%-8044 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian104 059 zł118-9.5%63 350 zł88%-29 450 zł0.493
●Bez zmianOgraniczenieAktywne137 597 zł83-13.3%12 235 zł99%-5844 zł0.518
Bez zmianBez zmianBez zmian110 668 zł100-11.3%56 386 zł95%-22 274 zł0.524
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian109 828 zł103-11.8%57 176 zł94%-23 039 zł0.531
RozwójOgraniczenieBez zmian114 881 zł92-12.0%50 429 zł96%-18 759 zł0.539
Szeroki programBez zmianRezygnacja93 833 zł123-7.9%79 915 zł85%-36 114 zł0.550
RozwójBez zmianRezygnacja96 946 zł110-9.8%78 013 zł87%-31 601 zł0.570
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja101 034 zł101-10.7%72 250 zł89%-28 184 zł0.575
RozwójDoinwestowanieRezygnacja90 261 zł128-7.9%85 062 zł84%-38 865 zł0.575
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja87 073 zł141-6.1%87 046 zł83%-43 465 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian116 334 zł85-13.5%50 326 zł97%-15 981 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne141 822 zł75-15.0%7459 zł100%-1081 zł0.593
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja93 324 zł114-10.0%83 207 zł86%-34 430 zł0.594
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian115 479 zł88-14.0%51 132 zł97%-16 763 zł0.597
Bez zmianBez zmianRezygnacja99 937 zł96-11.8%76 237 zł90%-27 248 zł0.616
Bez zmianOgraniczenieBez zmian117 679 zł78-14.0%48 932 zł98%-14 563 zł0.619
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja99 098 zł99-12.2%77 026 zł89%-28 012 zł0.623
RozwójOgraniczenieRezygnacja104 052 zł88-12.5%70 453 zł93%-23 780 zł0.625
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne143 155 zł68-15.4%6053 zł100%323 zł0.631
OgraniczenieBez zmianRezygnacja105 609 zł81-14.0%70 170 zł95%-20 948 zł0.671
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja104 754 zł84-14.4%70 976 zł95%-21 730 zł0.677
LikwidacjaBez zmianBez zmian121 885 zł70-15.7%44 392 zł99%-9821 zł0.677
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja106 954 zł74-14.4%68 776 zł95%-19 530 zł0.696
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian123 216 zł63-16.1%43 014 zł99%-8420 zł0.710
LikwidacjaBez zmianRezygnacja111 166 zł66-16.1%64 230 zł98%-14 781 zł0.745
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne148 603 zł53-17.6%0 zł100%6363 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja112 497 zł59-16.5%62 852 zł98%-13 379 zł0.775
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian128 643 zł48-18.2%37 430 zł100%-2404 zł0.811
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja117 929 zł44-18.6%57 276 zł99%-7356 zł0.866

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 313 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 9.36 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 14% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.