HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Borowie

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4900 mieszkańcówdochody własne 8539 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.54% do 2.2%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-19.44% do 44.7%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka218 397 zł133-1.8%20 793 zł67%-94 712 zł0.192
●RozwójProgramPodwyżka222 829 zł121-3.8%15 908 zł67%-89 828 zł0.254
Szeroki programBez zmianPodwyżka211 677 zł124-4.3%48 582 zł66%-93 127 zł0.306
●Szeroki programProgramBez zmian192 420 zł133+0.1%113 114 zł64%-96 491 zł0.349
RozwójProgramBez zmian196 839 zł121-1.8%108 467 zł65%-91 623 zł0.353
●Bez zmianProgramPodwyżka227 010 zł109-5.7%11 283 zł68%-85 202 zł0.356
RozwójBez zmianPodwyżka216 086 zł112-6.2%43 938 zł67%-88 267 zł0.383
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka206 390 zł116-5.7%67 830 zł65%-93 796 zł0.394
Bez zmianProgramBez zmian201 008 zł109-3.8%104 077 zł67%-87 014 zł0.403
Szeroki programBez zmianBez zmian186 428 zł124-2.3%140 823 zł63%-94 827 zł0.428
RozwójBez zmianBez zmian190 825 zł112-4.3%136 202 zł65%-89 984 zł0.460
RozwójWstrzymaniePodwyżka210 809 zł104-7.6%63 174 zł67%-88 923 zł0.476
RozwójProgramObniżka177 548 zł121-0.4%179 144 zł63%-92 953 zł0.481
●OgraniczenieProgramPodwyżka231 428 zł96-7.8%6318 zł71%-80 237 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka220 246 zł100-8.0%39 547 zł68%-83 665 zł0.483
OgraniczenieProgramBez zmian205 410 zł96-5.9%99 694 zł68%-82 070 zł0.493
●Szeroki programProgramObniżka173 138 zł133+1.6%183 771 zł62%-97 809 zł0.498
Szeroki programWstrzymanieBez zmian181 579 zł116-3.8%158 543 zł63%-95 439 zł0.500
Bez zmianProgramObniżka181 708 zł109-2.3%175 131 zł65%-88 356 zł0.501
Bez zmianBez zmianBez zmian194 972 zł100-6.2%132 032 zł66%-85 399 zł0.525
RozwójWstrzymanieBez zmian185 985 zł104-5.7%153 911 zł65%-90 583 zł0.546
Szeroki programBez zmianObniżka167 689 zł124-0.9%209 631 zł62%-96 087 zł0.555
OgraniczenieProgramObniżka186 099 zł96-4.5%170 915 zł66%-83 428 zł0.559
RozwójBez zmianObniżka172 077 zł112-2.8%205 375 zł62%-91 257 zł0.564
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka214 978 zł92-9.4%58 772 zł68%-84 309 zł0.576
Bez zmianBez zmianObniżka176 215 zł100-4.8%201 382 zł64%-86 684 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka224 638 zł87-10.1%34 863 zł71%-78 728 zł0.604
Głębokie cięcieProgramBez zmian209 710 zł83-8.0%95 563 zł69%-77 254 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka163 166 zł116-2.3%226 276 zł62%-96 656 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka235 742 zł83-9.9%1549 zł71%-75 401 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian190 141 zł92-7.6%149 776 zł66%-85 986 zł0.617
OgraniczenieBez zmianBez zmian199 349 zł87-8.2%127 828 zł68%-80 483 zł0.619
RozwójWstrzymanieObniżka167 563 zł104-4.3%222 028 zł62%-91 813 zł0.639
Głębokie cięcieProgramObniżka190 387 zł83-6.6%166 794 zł67%-78 626 zł0.645
OgraniczenieBez zmianObniżka180 581 zł87-6.8%197 189 zł66%-81 783 zł0.674
Bez zmianWstrzymanieObniżka171 710 zł92-6.2%218 026 zł64%-87 228 zł0.688
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka219 383 zł79-11.4%54 072 zł70%-79 357 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian194 530 zł79-9.6%145 561 zł67%-81 054 zł0.714
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian203 624 zł74-10.3%123 719 zł69%-75 694 zł0.730
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka228 928 zł74-12.1%30 636 zł71%-73 919 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka176 087 zł79-8.2%213 822 zł65%-82 312 zł0.764
Głębokie cięcieBez zmianObniżka184 845 zł74-9.0%193 091 zł67%-77 009 zł0.766
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka223 683 zł66-13.5%49 826 zł71%-74 532 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian198 816 zł66-11.7%141 441 zł68%-76 250 zł0.824
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka180 362 zł66-10.3%209 713 zł67%-77 523 zł0.859

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 347 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 1.60 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 96% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.