Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Płock

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy110 015 mieszkańcówdochody własne 14 396 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.57% do 0.35%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów0.22% do 19.39%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	111 053 zł	132	-6.1%	36 153 zł	86%	-46 151 zł	0.265
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	106 542 zł	137	-6.1%	39 791 zł	85%	-49 741 zł	0.288
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	102 785 zł	150	-4.1%	45 288 zł	84%	-55 271 zł	0.297
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	114 701 zł	119	-7.9%	30 777 zł	88%	-40 747 zł	0.308
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	110 116 zł	123	-8.1%	34 532 zł	86%	-44 449 zł	0.326
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	120 141 zł	110	-8.9%	26 014 zł	92%	-36 011 zł	0.334
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	118 171 zł	105	-10.0%	25 637 zł	92%	-35 573 zł	0.387
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	117 539 zł	108	-10.4%	26 158 zł	92%	-36 096 zł	0.391
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	87 697 zł	127	-6.8%	69 823 zł	82%	-57 931 zł	0.446
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	91 547 zł	114	-8.7%	66 838 zł	84%	-52 426 zł	0.470
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	83 418 zł	132	-6.8%	75 724 zł	80%	-61 388 zł	0.471
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	96 747 zł	105	-9.6%	59 823 zł	84%	-47 835 zł	0.479
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	79 460 zł	145	-4.9%	78 832 zł	78%	-67 017 zł	0.480
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	87 192 zł	118	-8.9%	72 829 zł	82%	-55 995 zł	0.493
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	95 219 zł	100	-10.7%	64 059 zł	84%	-47 152 zł	0.523
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	94 583 zł	103	-11.1%	64 597 zł	84%	-47 680 zł	0.528
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	74 890 zł	123	-7.3%	91 193 zł	78%	-64 848 zł	0.550
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	78 863 zł	110	-9.1%	88 012 zł	80%	-59 269 zł	0.568
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	83 949 zł	101	-10.0%	81 241 zł	82%	-54 740 zł	0.572
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	70 726 zł	128	-7.3%	96 907 zł	76%	-68 240 zł	0.574
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	66 644 zł	141	-5.4%	100 211 zł	75%	-73 943 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	74 623 zł	114	-9.3%	93 817 zł	79%	-62 775 zł	0.592

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 394 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.51 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 43% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.