Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat sierpecki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy47 742 mieszkańcówdochody własne 8504 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.97% do 0.69%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-2.93% do 25.58%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	90 768 zł	132	-6.3%	26 677 zł	80%	-45 507 zł	0.274
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	87 453 zł	137	-6.3%	29 123 zł	79%	-47 918 zł	0.299
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	84 488 zł	150	-4.4%	33 500 zł	78%	-52 320 zł	0.312
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	93 669 zł	119	-8.1%	22 371 zł	82%	-41 180 zł	0.313
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	90 312 zł	123	-8.3%	24 890 zł	80%	-43 660 zł	0.332
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	97 370 zł	110	-9.1%	19 420 zł	83%	-38 250 zł	0.339
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	96 467 zł	105	-10.2%	18 209 zł	83%	-36 992 zł	0.388
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	95 562 zł	108	-10.6%	19 045 zł	83%	-37 830 zł	0.395
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	75 046 zł	127	-7.0%	53 996 zł	77%	-50 611 zł	0.448
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	78 086 zł	114	-8.9%	52 203 zł	78%	-46 236 zł	0.469
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	71 887 zł	132	-7.0%	58 813 zł	76%	-52 955 zł	0.474
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	81 626 zł	105	-9.8%	46 898 zł	79%	-43 380 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	68 783 zł	145	-5.1%	60 742 zł	74%	-57 404 zł	0.486
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	74 885 zł	118	-9.1%	57 080 zł	77%	-48 649 zł	0.493
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	81 023 zł	100	-10.9%	50 644 zł	80%	-42 001 zł	0.520
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	80 115 zł	103	-11.3%	51 510 zł	79%	-42 841 zł	0.528
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	66 556 zł	123	-7.5%	71 879 zł	75%	-53 647 zł	0.545
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	69 680 zł	110	-9.3%	70 055 zł	77%	-49 235 zł	0.561
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	73 141 zł	101	-10.3%	64 906 zł	78%	-46 408 zł	0.567
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	63 477 zł	128	-7.5%	76 562 zł	73%	-55 959 zł	0.570
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	60 289 zł	141	-5.6%	78 457 zł	71%	-60 445 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	66 557 zł	114	-9.5%	74 775 zł	76%	-51 617 zł	0.586

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 293 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.42 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 60% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.