HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat sierpecki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy47 742 mieszkańcówdochody własne 8504 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.97% do 0.69%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.93% do 25.58%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne90 768 zł132-6.3%26 677 zł80%-45 507 zł0.274
●RozwójDoinwestowanieAktywne87 453 zł137-6.3%29 123 zł79%-47 918 zł0.299
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne84 488 zł150-4.4%33 500 zł78%-52 320 zł0.312
●RozwójBez zmianAktywne93 669 zł119-8.1%22 371 zł82%-41 180 zł0.313
Bez zmianDoinwestowanieAktywne90 312 zł123-8.3%24 890 zł80%-43 660 zł0.332
●Szeroki programOgraniczenieAktywne97 370 zł110-9.1%19 420 zł83%-38 250 zł0.339
Bez zmianBez zmianAktywne96 467 zł105-10.2%18 209 zł83%-36 992 zł0.388
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne95 562 zł108-10.6%19 045 zł83%-37 830 zł0.395
●RozwójOgraniczenieAktywne100 190 zł97-10.9%15 190 zł84%-34 016 zł0.420
Szeroki programBez zmianBez zmian75 046 zł127-7.0%53 996 zł77%-50 611 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian78 086 zł114-8.9%52 203 zł78%-46 236 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian71 887 zł132-7.0%58 813 zł76%-52 955 zł0.474
Szeroki programOgraniczenieBez zmian81 626 zł105-9.8%46 898 zł79%-43 380 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne101 629 zł90-12.4%12 466 zł86%-31 265 zł0.483
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian68 783 zł145-5.1%60 742 zł74%-57 404 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne100 711 zł93-12.8%13 317 zł85%-32 117 zł0.488
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian74 885 zł118-9.1%57 080 zł77%-48 649 zł0.493
●Bez zmianOgraniczenieAktywne102 911 zł83-12.8%11 117 zł87%-29 917 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian81 023 zł100-10.9%50 644 zł80%-42 001 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian80 115 zł103-11.3%51 510 zł79%-42 841 zł0.528
RozwójOgraniczenieBez zmian84 585 zł92-11.6%45 325 zł81%-39 097 zł0.536
Szeroki programBez zmianRezygnacja66 556 zł123-7.5%71 879 zł75%-53 647 zł0.545
RozwójBez zmianRezygnacja69 680 zł110-9.3%70 055 zł77%-49 235 zł0.561
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja73 141 zł101-10.3%64 906 zł78%-46 408 zł0.567
RozwójDoinwestowanieRezygnacja63 477 zł128-7.5%76 562 zł73%-55 959 zł0.570
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja60 289 zł141-5.6%78 457 zł71%-60 445 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja66 557 zł114-9.5%74 775 zł76%-51 617 zł0.586
OgraniczenieBez zmianBez zmian86 166 zł85-13.1%45 171 zł82%-36 295 zł0.586
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian85 246 zł88-13.6%46 051 zł82%-37 150 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne106 692 zł75-14.6%6838 zł89%-25 652 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja72 699 zł96-11.3%68 335 zł78%-44 963 zł0.604
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja71 792 zł99-11.8%69 200 zł78%-45 803 zł0.613
Bez zmianOgraniczenieBez zmian87 446 zł78-13.6%43 851 zł83%-34 950 zł0.615
RozwójOgraniczenieRezygnacja76 185 zł88-12.0%63 170 zł79%-42 089 zł0.615
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne107 962 zł68-15.0%5503 zł90%-24 318 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja77 847 zł81-13.6%62 857 zł80%-39 251 zł0.660
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja76 928 zł84-14.0%63 736 zł80%-40 106 zł0.667
LikwidacjaBez zmianBez zmian91 211 zł70-15.3%39 806 zł85%-30 703 zł0.673
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja79 128 zł74-14.0%61 536 zł81%-37 906 zł0.685
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian92 479 zł63-15.7%38 499 zł85%-29 372 zł0.705
LikwidacjaBez zmianRezygnacja82 897 zł66-15.7%57 486 zł83%-33 653 zł0.735
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne112 919 zł53-17.2%0 zł95%-18 830 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja84 165 zł59-16.1%56 179 zł84%-32 322 zł0.765
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian97 418 zł48-17.8%33 455 zł89%-23 903 zł0.807
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja89 109 zł44-18.3%51 158 zł87%-26 847 zł0.857

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 293 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.42 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 60% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.