HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bulkowo

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5165 mieszkańcówdochody własne 8078 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.76% do 0.38%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.85% do 22.67%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka75 161 zł133-7.3%18 578 zł83%-34 321 zł0.250
●RozwójProgramPodwyżka79 496 zł121-9.1%13 863 zł85%-29 615 zł0.281
Szeroki programBez zmianPodwyżka72 409 zł124-9.6%25 100 zł83%-34 313 zł0.343
●Bez zmianProgramPodwyżka83 584 zł109-10.9%9404 zł88%-25 165 zł0.365
RozwójProgramBez zmian65 238 zł121-7.3%39 846 zł81%-35 930 zł0.376
●Szeroki programProgramBez zmian60 914 zł133-5.4%44 402 zł79%-40 621 zł0.394
RozwójBez zmianPodwyżka76 724 zł112-11.4%20 450 zł85%-29 630 zł0.399
Bez zmianProgramBez zmian69 313 zł109-9.1%35 543 zł83%-31 494 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka69 496 zł116-10.9%30 518 zł82%-35 811 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian58 593 zł124-7.7%50 511 zł79%-40 400 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian62 896 zł112-9.6%45 978 zł81%-35 733 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka87 891 zł96-12.9%4642 zł93%-20 413 zł0.484
RozwójProgramObniżka54 701 zł121-5.9%59 450 zł77%-40 587 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka80 791 zł100-13.2%16 055 zł88%-25 202 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian73 605 zł96-11.1%30 977 zł86%-26 762 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka73 819 zł104-12.7%25 857 zł85%-31 116 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka58 767 zł109-7.7%55 157 zł80%-36 162 zł0.490
Szeroki programWstrzymanieBez zmian55 941 zł116-9.1%55 499 zł77%-41 763 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian66 951 zł100-11.4%41 698 zł83%-31 320 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka50 386 zł133-3.9%63 996 zł76%-45 267 zł0.522
OgraniczenieProgramObniżka63 048 zł96-9.8%50 603 zł83%-31 444 zł0.537
RozwójWstrzymanieBez zmian60 253 zł104-10.9%50 956 zł80%-37 084 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka52 678 zł112-8.2%65 012 zł77%-40 233 zł0.552
Szeroki programBez zmianObniżka48 384 zł124-6.3%69 535 zł76%-44 890 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka77 895 zł92-14.5%21 451 zł87%-26 677 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka56 724 zł100-10.0%60 742 zł79%-35 832 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian77 798 zł83-13.2%26 713 zł89%-22 147 zł0.596
OgraniczenieBez zmianPodwyżka85 074 zł87-15.1%11 421 zł93%-20 477 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian71 219 zł87-13.3%37 159 zł85%-26 614 zł0.607
Bez zmianWstrzymanieBez zmian64 317 zł92-12.7%46 666 zł83%-32 660 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieObniżka45 926 zł116-7.7%74 181 zł74%-46 152 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka92 098 zł83-14.9%0 zł96%-15 781 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka67 230 zł83-11.8%46 493 zł85%-26 843 zł0.619
RozwójWstrzymanieObniżka50 228 zł104-9.6%69 648 zł77%-41 485 zł0.623
OgraniczenieBez zmianObniżka60 981 zł87-12.0%56 267 zł82%-31 140 zł0.643
Bez zmianWstrzymanieObniżka54 283 zł92-11.4%65 368 zł79%-37 072 zł0.662
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka82 190 zł79-16.4%16 835 zł90%-21 937 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian68 596 zł79-14.6%42 114 zł85%-27 939 zł0.699
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian75 388 zł74-15.3%33 081 zł89%-22 026 zł0.716
OgraniczenieWstrzymanieObniżka58 551 zł79-13.3%60 829 zł81%-32 366 zł0.732
Głębokie cięcieBez zmianObniżka65 140 zł74-14.0%52 290 zł85%-26 565 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka89 258 zł74-17.0%7136 zł96%-15 871 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian72 776 zł66-16.6%37 946 zł88%-23 337 zł0.807
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka86 385 zł66-18.3%12 460 zł95%-17 317 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka62 721 zł66-15.3%56 814 zł84%-27 778 zł0.824

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 339 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.86 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 51% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.