HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Brudzeń Duży

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy8160 mieszkańcówdochody własne 7506 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.73% do 0.58%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-8.93% do 34.02%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka124 049 zł133+3.7%18 104 zł75%-53 400 zł0.222
●RozwójProgramPodwyżka128 169 zł121+1.6%13 693 zł77%-48 989 zł0.267
Szeroki programBez zmianPodwyżka120 180 zł124+1.1%30 855 zł75%-52 460 zł0.325
●Bez zmianProgramPodwyżka132 047 zł109-0.4%9532 zł79%-44 828 zł0.360
RozwójProgramBez zmian110 716 zł121+3.7%59 556 zł73%-52 578 zł0.365
●Szeroki programProgramBez zmian106 605 zł133+5.8%63 886 zł72%-56 977 zł0.374
RozwójBez zmianPodwyżka124 282 zł112-0.9%26 536 zł77%-48 072 zł0.391
Bez zmianProgramBez zmian114 583 zł109+1.6%55 476 zł75%-48 429 zł0.406
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka116 727 zł116-0.4%40 311 zł74%-53 242 zł0.408
Szeroki programBez zmianBez zmian103 245 zł124+3.2%76 506 zł72%-55 912 zł0.441
RozwójBez zmianBez zmian107 336 zł112+1.1%72 198 zł73%-51 535 zł0.463
RozwójWstrzymaniePodwyżka120 836 zł104-2.4%35 983 zł76%-48 844 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka136 097 zł96-2.6%5140 zł80%-40 433 zł0.483
RozwójProgramObniżka97 793 zł121+5.2%94 433 zł71%-55 226 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka128 140 zł100-2.8%22 466 zł79%-43 932 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian118 620 zł96-0.6%51 181 zł78%-44 050 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka101 652 zł109+3.2%90 361 zł72%-51 086 zł0.496
Szeroki programWstrzymanieBez zmian100 096 zł116+1.6%85 198 zł71%-56 611 zł0.509
●Szeroki programProgramObniżka93 689 zł133+7.3%98 754 zł68%-59 616 zł0.512
Bez zmianBez zmianBez zmian111 183 zł100-0.9%68 139 zł75%-47 408 zł0.522
RozwójWstrzymanieBez zmian104 195 zł104-0.4%80 882 zł72%-52 226 zł0.546
OgraniczenieProgramObniżka105 680 zł96+0.9%86 234 zł75%-46 718 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka94 790 zł112+2.6%106 116 zł71%-54 091 zł0.558
Szeroki programBez zmianObniżka90 706 zł124+4.7%110 415 zł68%-58 458 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka124 701 zł92-4.3%31 904 zł78%-44 696 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka98 630 zł100+0.6%102 065 zł72%-49 972 zł0.592
Głębokie cięcieProgramBez zmian122 570 zł83-2.8%47 321 zł79%-39 773 zł0.600
OgraniczenieBez zmianPodwyżka132 167 zł87-5.0%18 182 zł80%-39 563 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian108 050 zł92-2.4%76 815 zł75%-48 089 zł0.612
OgraniczenieBez zmianBez zmian115 198 zł87-3.0%63 978 zł78%-43 054 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka87 784 zł116+3.2%118 538 zł68%-59 098 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka140 058 zł83-4.8%918 zł82%-36 142 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka91 875 zł104+1.1%114 230 zł70%-54 721 zł0.630
Głębokie cięcieProgramObniżka109 620 zł83-1.4%82 476 zł77%-42 452 zł0.632
OgraniczenieBez zmianObniżka102 635 zł87-1.6%98 162 zł75%-45 629 zł0.658
Bez zmianWstrzymanieObniżka95 723 zł92-0.9%110 171 zł72%-50 594 zł0.674
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka128 739 zł79-6.4%27 609 zł79%-40 315 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian112 075 zł79-4.5%72 591 zł77%-43 724 zł0.705
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian119 126 zł74-5.3%60 231 zł79%-38 801 zł0.722
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka136 107 zł74-7.1%14 200 zł82%-35 296 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka99 738 zł79-3.0%106 204 zł74%-46 240 zł0.747
Głębokie cięcieBez zmianObniżka106 554 zł74-3.8%94 424 zł77%-41 388 zł0.748
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian116 011 zł66-6.7%68 836 zł79%-39 461 zł0.815
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka132 688 zł66-8.5%23 568 zł81%-36 037 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka103 665 zł66-5.3%102 458 zł77%-41 987 zł0.839

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 320 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.16 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 76% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.