HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bodzanów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy7845 mieszkańcówdochody własne 7117 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.19% do 0.53%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.74% do 18.45%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka57 129 zł133-3.9%17 142 zł96%-12 801 zł0.266
●RozwójProgramPodwyżka61 191 zł121-5.8%12 761 zł98%-8427 zł0.288
Szeroki programBez zmianPodwyżka55 154 zł124-6.3%21 020 zł96%-13 089 zł0.353
●Bez zmianProgramPodwyżka65 011 zł109-7.7%8629 zł99%-4301 zł0.367
RozwójProgramBez zmian49 394 zł121-3.9%30 573 zł92%-15 414 zł0.382
RozwójBez zmianPodwyżka59 197 zł112-8.1%16 695 zł98%-8736 zł0.403
●Szeroki programProgramBez zmian45 342 zł133-1.9%34 869 zł87%-19 776 zł0.406
Bez zmianProgramBez zmian53 203 zł109-5.8%26 564 zł96%-11 301 zł0.411
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka52 830 zł116-7.7%24 703 zł93%-14 592 zł0.432
Szeroki programBez zmianBez zmian43 726 zł124-4.4%38 406 zł87%-19 837 zł0.459
RozwójBez zmianBez zmian47 758 zł112-6.3%34 170 zł92%-15 496 zł0.468
●OgraniczenieProgramPodwyżka68 994 zł96-9.7%4263 zł100%57 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian57 174 zł96-7.8%22 351 zł99%-6960 zł0.487
RozwójProgramObniżka40 679 zł121-2.4%44 032 zł86%-20 569 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka44 481 zł109-4.4%40 030 zł91%-16 465 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka62 998 zł100-10.0%12 618 zł99%-4631 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka56 881 zł104-9.5%20 369 zł98%-10 229 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian51 549 zł100-8.1%30 181 zł96%-11 403 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian41 619 zł116-5.8%41 761 zł86%-21 197 zł0.523
●Szeroki programProgramObniżka36 636 zł133-0.4%48 280 zł83%-24 921 zł0.529
OgraniczenieProgramObniżka48 442 zł96-6.4%35 829 zł95%-12 135 zł0.533
RozwójWstrzymanieBez zmian45 660 zł104-7.7%37 517 zł91%-16 847 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka39 310 zł112-4.8%47 230 zł86%-20 483 zł0.550
Szeroki programBez zmianObniżka35 285 zł124-2.9%51 457 zł83%-24 814 zł0.563
Bez zmianBez zmianObniżka43 093 zł100-6.7%43 248 zł91%-16 399 zł0.574
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka60 690 zł92-11.3%16 282 zł99%-6114 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian61 058 zł83-10.0%18 376 zł100%-2720 zł0.594
OgraniczenieBez zmianBez zmian55 499 zł87-10.1%25 992 zł99%-7085 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka66 961 zł87-11.9%8318 zł100%-296 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian49 459 zł92-9.5%33 519 zł95%-12 745 zł0.605
Głębokie cięcieProgramObniżka52 318 zł83-8.6%31 968 zł98%-7907 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka33 340 zł116-4.4%54 571 zł82%-26 069 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka72 891 zł83-11.8%0 zł100%4311 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka37 373 zł104-6.3%50 336 zł84%-21 728 zł0.618
OgraniczenieBez zmianObniżka47 033 zł87-8.8%39 070 zł95%-12 093 zł0.636
Bez zmianWstrzymanieObniżka41 164 zł92-8.1%46 346 zł88%-17 635 zł0.655
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka64 662 zł79-13.3%11 970 zł100%-1768 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian53 418 zł79-11.5%29 319 zł98%-8414 zł0.695
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian59 364 zł74-12.2%22 172 zł100%-2868 zł0.712
OgraniczenieWstrzymanieObniżka45 113 zł79-10.1%42 157 zł93%-13 317 zł0.724
Głębokie cięcieBez zmianObniżka50 889 zł74-10.9%35 364 zł98%-7887 zł0.726
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka70 838 zł74-14.0%4334 zł100%3936 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian57 292 zł66-13.5%25 414 zł99%-4186 zł0.803
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka48 978 zł66-12.2%38 366 zł98%-9100 zł0.816
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka68 549 zł66-15.3%7900 zł100%2476 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 315 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.89 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 13% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.