HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bielsk

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy8812 mieszkańcówdochody własne 8223 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.98% do 0.24%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-6.01% do 29.19%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka105 557 zł133+0.7%18 745 zł78%-49 578 zł0.232
●RozwójProgramPodwyżka109 878 zł121-1.3%14 105 zł79%-44 938 zł0.272
Szeroki programBez zmianPodwyżka102 003 zł124-1.8%29 130 zł78%-48 971 zł0.331
●Bez zmianProgramPodwyżka113 951 zł109-3.3%9720 zł80%-40 553 zł0.362
RozwójProgramBez zmian93 195 zł121+0.7%52 598 zł76%-49 658 zł0.369
●Szeroki programProgramBez zmian88 885 zł133+2.7%57 149 zł73%-54 285 zł0.381
RozwójBez zmianPodwyżka106 302 zł112-3.8%24 589 zł79%-44 355 zł0.394
Bez zmianProgramBez zmian97 257 zł109-1.3%48 300 zł78%-45 287 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka98 637 zł116-3.3%37 115 zł77%-50 060 zł0.414
Szeroki programBez zmianBez zmian85 825 zł124+0.2%67 270 zł73%-53 516 zł0.445
RozwójBez zmianBez zmian90 113 zł112-1.8%62 743 zł75%-48 914 zł0.464
●OgraniczenieProgramPodwyżka118 237 zł96-5.4%5059 zł82%-35 888 zł0.483
RozwójProgramObniżka80 854 zł121+2.2%81 717 zł72%-53 140 zł0.484
RozwójWstrzymaniePodwyżka102 946 zł104-5.2%32 565 zł79%-45 434 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka110 354 zł100-5.7%20 302 zł80%-39 994 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian101 528 zł96-3.5%43 744 zł79%-40 639 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka84 907 zł109+0.2%77 428 zł75%-48 779 zł0.493
Szeroki programWstrzymanieBez zmian82 757 zł116-1.3%74 600 zł72%-54 500 zł0.513
●Szeroki programProgramObniżka76 553 zł133+4.2%86 259 zł70%-57 757 zł0.515
Bez zmianBez zmianBez zmian94 154 zł100-3.8%58 468 zł78%-44 566 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka89 168 zł96-2.0%72 910 zł77%-44 144 zł0.544
RozwójWstrzymanieBez zmian87 054 zł104-3.3%70 063 zł75%-49 888 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka78 138 zł112-0.3%91 042 zł72%-52 276 zł0.556
Szeroki programBez zmianObniżka73 859 zł124+1.7%95 560 zł70%-56 868 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka107 006 zł92-7.1%28 268 zł79%-41 062 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka82 170 zł100-2.3%86 777 zł75%-47 938 zł0.587
Głębokie cięcieProgramBez zmian105 702 zł83-5.7%39 584 zł81%-36 105 zł0.599
OgraniczenieBez zmianPodwyżka114 616 zł87-7.7%15 757 zł82%-35 357 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian98 401 zł87-5.9%53 945 zł79%-39 946 zł0.610
Bez zmianWstrzymanieBez zmian91 103 zł92-5.2%65 779 zł77%-45 530 zł0.611
Szeroki programWstrzymanieObniżka71 012 zł116+0.2%102 402 zł69%-57 776 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka122 425 zł83-7.6%582 zł84%-31 338 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka93 332 zł83-4.2%68 948 zł79%-39 621 zł0.627
RozwójWstrzymanieObniżka75 300 zł104-1.8%97 875 zł71%-53 174 zł0.627
OgraniczenieBez zmianObniżka86 407 zł87-4.4%82 478 zł77%-43 331 zł0.653
Bez zmianWstrzymanieObniżka79 340 zł92-3.8%93 600 zł74%-48 826 zł0.670
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka111 279 zł79-9.1%23 711 zł82%-36 412 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian95 361 zł79-7.3%61 238 zł79%-40 897 zł0.703
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian102 551 zł74-8.0%49 995 zł81%-35 438 zł0.720
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka118 780 zł74-9.9%11 515 zł84%-30 833 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka83 587 zł79-5.9%89 213 zł76%-44 206 zł0.741
Głębokie cięcieBez zmianObniżka90 547 zł74-6.6%78 538 zł79%-38 836 zł0.743
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian99 521 zł66-9.4%57 209 zł80%-36 377 zł0.812
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka115 453 zł66-11.2%19 383 zł83%-31 876 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka87 738 zł66-8.0%85 263 zł79%-39 698 zł0.834

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 337 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.54 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 66% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.