Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Radom

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy193 777 mieszkańcówdochody własne 9782 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.91% do 0.5%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-2.57% do 19.73%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	62 986 zł	132	-6.9%	28 862 zł	77%	-50 485 zł	0.292
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	59 687 zł	137	-6.9%	31 527 zł	76%	-53 114 zł	0.317
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	66 332 zł	119	-8.8%	24 275 zł	79%	-45 877 zł	0.324
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	56 267 zł	150	-5.0%	36 200 zł	75%	-57 807 zł	0.335
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	62 981 zł	123	-9.0%	27 020 zł	77%	-48 586 zł	0.343
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	70 137 zł	110	-9.7%	20 961 zł	81%	-42 591 zł	0.347
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	69 555 zł	105	-10.8%	19 850 zł	81%	-41 430 zł	0.394
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	68 710 zł	108	-11.2%	20 616 zł	81%	-42 199 zł	0.400
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	48 449 zł	127	-7.7%	51 414 zł	73%	-56 627 zł	0.452
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	51 924 zł	114	-9.5%	48 635 zł	76%	-51 964 zł	0.469
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	45 299 zł	132	-7.7%	55 797 zł	70%	-59 178 zł	0.477
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	55 574 zł	105	-10.4%	43 616 zł	76%	-48 763 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	48 722 zł	118	-9.7%	53 080 zł	74%	-54 594 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	41 751 zł	145	-5.8%	58 660 zł	68%	-63 926 zł	0.494
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	55 277 zł	100	-11.5%	45 999 zł	76%	-47 461 zł	0.517
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	54 429 zł	103	-11.9%	46 777 zł	76%	-48 233 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	40 511 zł	123	-8.1%	65 905 zł	69%	-60 292 zł	0.542
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	44 066 zł	110	-10.0%	63 001 zł	72%	-55 586 zł	0.555
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	47 642 zł	101	-10.9%	58 157 zł	75%	-52 420 zł	0.561
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	37 436 zł	128	-8.1%	70 158 zł	66%	-62 806 zł	0.567
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	40 937 zł	114	-10.1%	67 308 zł	70%	-58 181 zł	0.579
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	33 807 zł	141	-6.3%	73 157 zł	63%	-67 598 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 321 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.74 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 68% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.