HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Radom

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy193 777 mieszkańcówdochody własne 9782 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.91% do 0.5%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.57% do 19.73%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne62 986 zł132-6.9%28 862 zł77%-50 485 zł0.292
●RozwójDoinwestowanieAktywne59 687 zł137-6.9%31 527 zł76%-53 114 zł0.317
●RozwójBez zmianAktywne66 332 zł119-8.8%24 275 zł79%-45 877 zł0.324
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne56 267 zł150-5.0%36 200 zł75%-57 807 zł0.335
Bez zmianDoinwestowanieAktywne62 981 zł123-9.0%27 020 zł77%-48 586 zł0.343
●Szeroki programOgraniczenieAktywne70 137 zł110-9.7%20 961 zł81%-42 591 zł0.347
Bez zmianBez zmianAktywne69 555 zł105-10.8%19 850 zł81%-41 430 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne68 710 zł108-11.2%20 616 zł81%-42 199 zł0.400
●RozwójOgraniczenieAktywne73 389 zł97-11.5%16 471 zł83%-38 091 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian48 449 zł127-7.7%51 414 zł73%-56 627 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian51 924 zł114-9.5%48 635 zł76%-51 964 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian45 299 zł132-7.7%55 797 zł70%-59 178 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian55 574 zł105-10.4%43 616 zł76%-48 763 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne75 184 zł90-13.0%13 564 zł84%-35 161 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne74 324 zł93-13.4%14 348 zł84%-35 947 zł0.490
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian48 722 zł118-9.7%53 080 zł74%-54 594 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian41 751 zł145-5.8%58 660 zł68%-63 926 zł0.494
Bez zmianBez zmianBez zmian55 277 zł100-11.5%45 999 zł76%-47 461 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne76 524 zł83-13.4%12 148 zł84%-33 747 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian54 429 zł103-11.9%46 777 zł76%-48 233 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian58 957 zł92-12.2%40 943 zł79%-44 207 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja40 511 zł123-8.1%65 905 zł69%-60 292 zł0.542
RozwójBez zmianRezygnacja44 066 zł110-10.0%63 001 zł72%-55 586 zł0.555
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja47 642 zł101-10.9%58 157 zł75%-52 420 zł0.561
RozwójDoinwestowanieRezygnacja37 436 zł128-8.1%70 158 zł66%-62 806 zł0.567
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja40 937 zł114-10.1%67 308 zł70%-58 181 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja33 807 zł141-6.3%73 157 zł63%-67 598 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian60 884 zł85-13.7%39 945 zł79%-41 217 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian60 021 zł88-14.1%40 760 zł79%-42 005 zł0.589
●LikwidacjaBez zmianAktywne80 699 zł75-15.2%7410 zł87%-29 023 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja47 498 zł96-11.9%60 394 zł75%-51 041 zł0.596
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja46 650 zł99-12.4%61 192 zł75%-51 812 zł0.604
RozwójOgraniczenieRezygnacja51 105 zł88-12.7%55 523 zł76%-47 821 zł0.607
Bez zmianOgraniczenieBez zmian62 221 zł78-14.1%38 560 zł81%-39 805 zł0.611
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne82 025 zł68-15.6%6011 zł88%-27 625 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja53 110 zł81-14.1%54 398 zł77%-44 790 zł0.651
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja52 248 zł84-14.6%55 213 zł76%-45 578 zł0.658
LikwidacjaBez zmianBez zmian66 378 zł70-15.9%34 079 zł83%-35 103 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja54 448 zł74-14.6%53 013 zł78%-43 378 zł0.676
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian67 701 zł63-16.3%32 710 zł84%-33 708 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja58 610 zł66-16.3%48 527 zł80%-38 669 zł0.727
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne87 417 zł53-17.7%0 zł93%-21 630 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja59 933 zł59-16.7%47 157 zł82%-37 274 zł0.757
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian73 073 zł48-18.4%27 162 zł86%-27 736 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja65 311 zł44-18.8%41 606 zł84%-31 295 zł0.850

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 321 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.74 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 68% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.