Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat zwoleński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy34 091 mieszkańcówdochody własne 7895 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.04% do 0.38%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów2.93% do 18.82%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	66 491 zł	132	-3.4%	24 776 zł	98%	-11 771 zł	0.291
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	63 507 zł	137	-3.4%	27 330 zł	96%	-14 308 zł	0.317
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	69 493 zł	119	-5.3%	20 900 zł	99%	-7886 zł	0.323
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	60 446 zł	150	-1.4%	31 267 zł	92%	-18 262 zł	0.336
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	66 470 zł	123	-5.5%	23 525 zł	98%	-10 479 zł	0.343
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	72 801 zł	110	-6.3%	17 917 zł	99%	-4912 zł	0.347
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	72 399 zł	105	-7.4%	17 158 zł	99%	-4122 zł	0.393
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	71 463 zł	108	-7.9%	18 036 zł	99%	-5001 zł	0.401
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	53 594 zł	127	-4.2%	42 376 zł	91%	-18 969 zł	0.451
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	56 712 zł	114	-6.1%	39 627 zł	94%	-15 017 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	50 742 zł	132	-4.2%	45 991 zł	87%	-21 421 zł	0.477
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	59 883 zł	105	-7.0%	35 591 zł	96%	-12 133 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	53 821 zł	118	-6.3%	43 288 zł	92%	-17 526 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	47 565 zł	145	-2.2%	48 807 zł	85%	-25 441 zł	0.494
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	59 735 zł	100	-8.1%	36 988 zł	98%	-11 186 zł	0.516
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	58 796 zł	103	-8.6%	37 875 zł	96%	-12 067 zł	0.526
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	46 629 zł	123	-4.7%	53 326 zł	86%	-23 036 zł	0.541
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	49 817 zł	110	-6.5%	50 472 zł	90%	-19 037 zł	0.554
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	52 922 zł	101	-7.5%	46 553 zł	92%	-16 194 zł	0.560
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	43 844 zł	128	-4.7%	56 840 zł	84%	-25 446 zł	0.566
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	46 992 zł	114	-6.7%	54 034 zł	87%	-21 505 zł	0.578
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	40 596 zł	141	-2.7%	59 761 zł	82%	-29 513 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 285 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 8.14 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 7% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.