HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat zwoleński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy34 091 mieszkańcówdochody własne 7895 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.04% do 0.38%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.93% do 18.82%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne66 491 zł132-3.4%24 776 zł98%-11 771 zł0.291
●RozwójDoinwestowanieAktywne63 507 zł137-3.4%27 330 zł96%-14 308 zł0.317
●RozwójBez zmianAktywne69 493 zł119-5.3%20 900 zł99%-7886 zł0.323
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne60 446 zł150-1.4%31 267 zł92%-18 262 zł0.336
Bez zmianDoinwestowanieAktywne66 470 zł123-5.5%23 525 zł98%-10 479 zł0.343
●Szeroki programOgraniczenieAktywne72 801 zł110-6.3%17 917 zł99%-4912 zł0.347
Bez zmianBez zmianAktywne72 399 zł105-7.4%17 158 zł99%-4122 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne71 463 zł108-7.9%18 036 zł99%-5001 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne75 728 zł97-8.1%14 117 zł100%-1112 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian53 594 zł127-4.2%42 376 zł91%-18 969 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian56 712 zł114-6.1%39 627 zł94%-15 017 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian50 742 zł132-4.2%45 991 zł87%-21 421 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian59 883 zł105-7.0%35 591 zł96%-12 133 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne77 311 zł90-9.7%11 763 zł100%1263 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne76 363 zł93-10.2%12 654 zł100%371 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian53 821 zł118-6.3%43 288 zł92%-17 526 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian47 565 zł145-2.2%48 807 zł85%-25 441 zł0.494
Bez zmianBez zmianBez zmian59 735 zł100-8.1%36 988 zł98%-11 186 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne78 563 zł83-10.2%10 454 zł100%2571 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian58 796 zł103-8.6%37 875 zł96%-12 067 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian62 927 zł92-8.9%32 927 zł99%-8266 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja46 629 zł123-4.7%53 326 zł86%-23 036 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja49 817 zł110-6.5%50 472 zł90%-19 037 zł0.554
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja52 922 zł101-7.5%46 553 zł92%-16 194 zł0.560
RozwójDoinwestowanieRezygnacja43 844 zł128-4.7%56 840 zł84%-25 446 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja46 992 zł114-6.7%54 034 zł87%-21 505 zł0.578
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja40 596 zł141-2.7%59 761 zł82%-29 513 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian64 629 zł85-10.4%31 733 zł99%-5821 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian63 679 zł88-10.9%32 644 zł99%-6716 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne82 133 zł75-12.0%6472 zł100%6544 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja52 910 zł96-8.6%47 813 zł93%-15 161 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja51 972 zł99-9.1%48 711 zł92%-16 042 zł0.604
RozwójOgraniczenieRezygnacja56 037 zł88-9.3%43 883 zł96%-12 281 zł0.606
Bez zmianOgraniczenieBez zmian65 879 zł78-10.9%30 444 zł99%-4516 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne83 373 zł68-12.4%5177 zł100%7838 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja57 809 zł81-10.9%42 600 zł98%-9791 zł0.650
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja56 859 zł84-11.3%43 511 zł98%-10 685 zł0.658
LikwidacjaBez zmianBez zmian69 434 zł70-12.7%26 624 zł100%-559 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja59 059 zł74-11.3%41 311 zł98%-8485 zł0.675
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian70 672 zł63-13.1%25 349 zł100%732 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja62 618 zł66-13.1%37 487 zł99%-4524 zł0.727
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne88 096 zł53-14.6%0 zł100%13 005 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja63 857 zł59-13.5%36 211 zł100%-3232 zł0.756
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian75 379 zł48-15.3%20 478 zł100%5881 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja68 568 zł44-15.7%31 327 zł100%1922 zł0.850

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 285 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 8.14 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 7% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.