Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat radomski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy151 367 mieszkańcówdochody własne 7007 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.31% do 0.29%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-1.7% do 20.79%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	54 780 zł	132	+4.9%	23 149 zł	81%	-27 062 zł	0.303
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	57 724 zł	119	+2.9%	19 333 zł	84%	-23 259 zł	0.330
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	52 088 zł	137	+4.9%	25 295 zł	81%	-29 179 zł	0.330
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	55 002 zł	123	+2.7%	21 553 zł	83%	-25 420 zł	0.351
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	60 646 zł	110	+1.8%	16 870 zł	86%	-20 833 zł	0.352
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	49 091 zł	150	+7.0%	29 170 zł	78%	-33 040 zł	0.353
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	60 589 zł	105	+0.6%	15 640 zł	86%	-19 555 zł	0.396
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	59 606 zł	108	+0.1%	16 579 zł	86%	-20 499 zł	0.405
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	44 015 zł	127	+4.1%	40 282 zł	78%	-31 274 zł	0.454
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	47 059 zł	114	+2.0%	37 915 zł	80%	-27 430 zł	0.467
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	49 863 zł	105	+1.0%	34 102 zł	81%	-25 066 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	41 436 zł	132	+4.1%	43 798 zł	76%	-33 334 zł	0.480
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	44 448 zł	118	+1.8%	41 461 zł	78%	-29 533 zł	0.491
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	38 341 zł	145	+6.2%	46 222 zł	73%	-37 236 zł	0.501
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	50 021 zł	100	-0.2%	35 633 zł	83%	-23 684 zł	0.513
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	49 036 zł	103	-0.7%	36 583 zł	81%	-24 631 zł	0.524
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	38 228 zł	123	+3.6%	51 263 zł	75%	-33 689 zł	0.537
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	41 332 zł	110	+1.5%	48 793 zł	77%	-29 808 zł	0.548
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	44 080 zł	101	+0.5%	45 079 zł	79%	-27 470 zł	0.555
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	35 706 zł	128	+3.6%	54 679 zł	73%	-35 747 zł	0.563
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	38 778 zł	114	+1.3%	52 240 zł	76%	-31 901 zł	0.572
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	32 551 zł	141	+5.7%	57 207 zł	70%	-39 697 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 269 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.68 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.