HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat radomski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy151 367 mieszkańcówdochody własne 7007 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.31% do 0.29%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.7% do 20.79%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne54 780 zł132+4.9%23 149 zł81%-27 062 zł0.303
●RozwójBez zmianAktywne57 724 zł119+2.9%19 333 zł84%-23 259 zł0.330
●RozwójDoinwestowanieAktywne52 088 zł137+4.9%25 295 zł81%-29 179 zł0.330
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne55 002 zł123+2.7%21 553 zł83%-25 420 zł0.351
●Szeroki programOgraniczenieAktywne60 646 zł110+1.8%16 870 zł86%-20 833 zł0.352
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne49 091 zł150+7.0%29 170 zł78%-33 040 zł0.353
Bez zmianBez zmianAktywne60 589 zł105+0.6%15 640 zł86%-19 555 zł0.396
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne59 606 zł108+0.1%16 579 zł86%-20 499 zł0.405
●RozwójOgraniczenieAktywne63 526 zł97-0.2%13 128 zł89%-17 104 zł0.426
Szeroki programBez zmianBez zmian44 015 zł127+4.1%40 282 zł78%-31 274 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian47 059 zł114+2.0%37 915 zł80%-27 430 zł0.467
Szeroki programOgraniczenieBez zmian49 863 zł105+1.0%34 102 zł81%-25 066 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian41 436 zł132+4.1%43 798 zł76%-33 334 zł0.480
●OgraniczenieBez zmianAktywne65 122 zł90-1.9%10 747 zł91%-14 714 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian44 448 zł118+1.8%41 461 zł78%-29 533 zł0.491
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne64 128 zł93-2.4%11 697 zł90%-15 670 zł0.493
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian38 341 zł145+6.2%46 222 zł73%-37 236 zł0.501
Bez zmianBez zmianBez zmian50 021 zł100-0.2%35 633 zł83%-23 684 zł0.513
●Bez zmianOgraniczenieAktywne66 328 zł83-2.4%9497 zł93%-13 470 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian49 036 zł103-0.7%36 583 zł81%-24 631 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian52 842 zł92-1.0%31 807 zł85%-21 295 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja38 228 zł123+3.6%51 263 zł75%-33 689 zł0.537
RozwójBez zmianRezygnacja41 332 zł110+1.5%48 793 zł77%-29 808 zł0.548
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja44 080 zł101+0.5%45 079 zł79%-27 470 zł0.555
RozwójDoinwestowanieRezygnacja35 706 zł128+3.6%54 679 zł73%-35 747 zł0.563
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja38 778 zł114+1.3%52 240 zł76%-31 901 zł0.572
OgraniczenieBez zmianBez zmian54 539 zł85-2.6%30 833 zł86%-18 860 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja32 551 zł141+5.7%57 207 zł70%-39 697 zł0.582
Bez zmianBez zmianRezygnacja44 354 zł96-0.7%46 408 zł80%-26 032 zł0.587
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian53 543 zł88-3.1%31 794 zł85%-19 818 zł0.588
●LikwidacjaBez zmianAktywne69 576 zł75-4.3%5944 zł96%-9962 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja43 369 zł99-1.2%47 358 zł79%-26 978 zł0.598
RozwójOgraniczenieRezygnacja47 119 zł88-1.5%42 681 zł82%-23 669 zł0.600
Bez zmianOgraniczenieBez zmian55 743 zł78-3.1%29 594 zł86%-17 618 zł0.607
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne70 772 zł68-4.8%4705 zł97%-8729 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja48 875 zł81-3.1%41 604 zł83%-21 204 zł0.643
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja47 880 zł84-3.6%42 565 zł83%-22 162 zł0.652
LikwidacjaBez zmianBez zmian58 978 zł70-5.1%26 120 zł90%-14 125 zł0.666
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja50 080 zł74-3.6%40 365 zł85%-19 962 zł0.668
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian60 172 zł63-5.5%24 893 zł92%-12 894 zł0.699
LikwidacjaBez zmianRezygnacja53 318 zł66-5.5%36 888 zł87%-16 465 zł0.721
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne75 140 zł53-7.1%0 zł99%-4074 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja54 512 zł59-6.0%35 660 zł89%-15 234 zł0.751
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian64 526 zł48-7.9%20 413 zł97%-8254 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja58 869 zł44-8.3%31 177 zł95%-10 590 zł0.846

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 269 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.68 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.