Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat przysuski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy38 291 mieszkańcówdochody własne 7740 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.75% do 0.43%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów1.44% do 20.27%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	66 182 zł	132	-6.5%	24 941 zł	89%	-21 926 zł	0.291
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	63 209 zł	137	-6.5%	27 423 zł	88%	-24 379 zł	0.317
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	69 172 zł	119	-8.4%	20 989 zł	93%	-17 957 zł	0.323
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	60 160 zł	150	-4.6%	31 441 zł	85%	-28 416 zł	0.336
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	66 161 zł	123	-8.6%	23 533 zł	92%	-20 470 zł	0.343
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	72 460 zł	110	-9.3%	18 085 zł	96%	-15 070 zł	0.347
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	72 068 zł	105	-10.4%	17 163 zł	96%	-14 112 zł	0.393
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	71 128 zł	108	-10.8%	18 043 zł	96%	-14 993 zł	0.401
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	53 373 zł	127	-7.3%	43 502 zł	84%	-28 233 zł	0.451
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	56 480 zł	114	-9.1%	40 883 zł	86%	-24 204 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	50 532 zł	132	-7.3%	47 246 zł	83%	-30 609 zł	0.477
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	59 632 zł	105	-10.0%	36 721 zł	89%	-21 400 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	53 599 zł	118	-9.3%	44 675 zł	85%	-26 641 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	47 367 zł	145	-5.4%	49 932 zł	80%	-34 704 zł	0.495
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	59 491 zł	100	-11.1%	38 375 zł	90%	-20 300 zł	0.516
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	58 549 zł	103	-11.6%	39 263 zł	89%	-21 183 zł	0.526
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	46 455 zł	123	-7.7%	55 197 zł	82%	-31 838 zł	0.541
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	49 633 zł	110	-9.6%	52 468 zł	84%	-27 768 zł	0.554
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	52 719 zł	101	-10.5%	48 420 zł	85%	-24 999 zł	0.560
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	43 681 zł	128	-7.7%	58 836 zł	80%	-34 177 zł	0.566
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	46 817 zł	114	-9.8%	56 156 zł	82%	-30 168 zł	0.578
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	40 446 zł	141	-5.8%	61 632 zł	76%	-38 315 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 284 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.62 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 32% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.