HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat przysuski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy38 291 mieszkańcówdochody własne 7740 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.75% do 0.43%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.44% do 20.27%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne66 182 zł132-6.5%24 941 zł89%-21 926 zł0.291
●RozwójDoinwestowanieAktywne63 209 zł137-6.5%27 423 zł88%-24 379 zł0.317
●RozwójBez zmianAktywne69 172 zł119-8.4%20 989 zł93%-17 957 zł0.323
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne60 160 zł150-4.6%31 441 zł85%-28 416 zł0.336
Bez zmianDoinwestowanieAktywne66 161 zł123-8.6%23 533 zł92%-20 470 zł0.343
●Szeroki programOgraniczenieAktywne72 460 zł110-9.3%18 085 zł96%-15 070 zł0.347
Bez zmianBez zmianAktywne72 068 zł105-10.4%17 163 zł96%-14 112 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne71 128 zł108-10.8%18 043 zł96%-14 993 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne75 378 zł97-11.1%14 205 zł98%-11 185 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian53 373 zł127-7.3%43 502 zł84%-28 233 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian56 480 zł114-9.1%40 883 zł86%-24 204 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian50 532 zł132-7.3%47 246 zł83%-30 609 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian59 632 zł105-10.0%36 721 zł89%-21 400 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne76 955 zł90-12.6%11 767 zł99%-8727 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne76 004 zł93-13.1%12 660 zł98%-9621 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian53 599 zł118-9.3%44 675 zł85%-26 641 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian47 367 zł145-5.4%49 932 zł80%-34 704 zł0.495
Bez zmianBez zmianBez zmian59 491 zł100-11.1%38 375 zł90%-20 300 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne78 204 zł83-13.1%10 460 zł99%-7421 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian58 549 zł103-11.6%39 263 zł89%-21 183 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian62 665 zł92-11.8%34 185 zł93%-17 456 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja46 455 zł123-7.7%55 197 zł82%-31 838 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja49 633 zł110-9.6%52 468 zł84%-27 768 zł0.554
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja52 719 zł101-10.5%48 420 zł85%-24 999 zł0.560
RozwójDoinwestowanieRezygnacja43 681 zł128-7.7%58 836 zł80%-34 177 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja46 817 zł114-9.8%56 156 zł82%-30 168 zł0.578
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja40 446 zł141-5.8%61 632 zł76%-38 315 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian64 361 zł85-13.3%33 128 zł95%-14 935 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian63 407 zł88-13.8%34 045 zł94%-15 832 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne81 753 zł75-14.8%6474 zł100%-3446 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja52 714 zł96-11.6%49 941 zł86%-23 822 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja51 771 zł99-12.0%50 844 zł85%-24 705 zł0.604
RozwójOgraniczenieRezygnacja55 823 zł88-12.3%45 900 zł89%-21 013 zł0.606
Bez zmianOgraniczenieBez zmian65 607 zł78-13.8%31 845 zł96%-13 632 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne82 990 zł68-15.2%5180 zł100%-2153 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja57 588 zł81-13.8%44 762 zł92%-18 452 zł0.650
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja56 634 zł84-14.2%45 678 zł90%-19 348 zł0.658
LikwidacjaBez zmianBez zmian69 143 zł70-15.5%28 052 zł98%-9673 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja58 834 zł74-14.2%43 478 zł92%-17 148 zł0.675
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian70 377 zł63-15.9%26 781 zł99%-8383 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja62 373 zł66-15.9%39 681 zł96%-13 184 zł0.726
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne87 690 zł53-17.4%0 zł100%3015 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja63 608 zł59-16.4%38 410 zł97%-11 894 zł0.756
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian75 062 zł48-18.0%21 949 zł100%-3232 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja68 297 zł44-18.5%33 571 zł99%-6738 zł0.850

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 284 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.62 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 32% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.