Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat kozienicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy56 754 mieszkańcówdochody własne 8816 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.91% do 0.2%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-1.8% do 21.89%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	74 169 zł	132	-3.6%	26 689 zł	81%	-38 253 zł	0.285
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	70 962 zł	137	-3.6%	29 178 zł	80%	-40 732 zł	0.310
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	77 251 zł	119	-5.6%	22 404 zł	83%	-33 967 zł	0.319
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	67 814 zł	150	-1.7%	33 530 zł	78%	-45 094 zł	0.327
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	74 000 zł	123	-5.8%	24 991 zł	82%	-36 510 zł	0.339
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	80 867 zł	110	-6.5%	19 391 zł	85%	-30 955 zł	0.344
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	80 226 zł	105	-7.6%	18 288 zł	85%	-29 817 zł	0.391
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	79 333 zł	108	-8.1%	19 117 zł	85%	-30 648 zł	0.398
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	59 706 zł	127	-4.4%	49 737 zł	77%	-44 047 zł	0.450
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	62 917 zł	114	-6.3%	47 472 zł	79%	-39 706 zł	0.469
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	56 646 zł	132	-4.4%	54 068 zł	76%	-46 451 zł	0.476
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	66 381 zł	105	-7.3%	42 631 zł	81%	-36 775 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	53 370 zł	145	-2.5%	56 512 zł	74%	-50 867 zł	0.491
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	59 813 zł	118	-6.5%	51 863 zł	78%	-42 177 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	66 021 zł	100	-8.4%	45 337 zł	81%	-35 504 zł	0.518
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	65 125 zł	103	-8.8%	46 188 zł	81%	-36 337 zł	0.526
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	51 869 zł	123	-4.9%	64 743 zł	75%	-47 439 zł	0.543
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	55 158 zł	110	-6.8%	62 357 zł	76%	-43 059 zł	0.557
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	58 549 zł	101	-7.7%	57 648 zł	78%	-40 161 zł	0.563
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	48 883 zł	128	-4.9%	68 958 zł	73%	-49 809 zł	0.568
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	52 127 zł	114	-7.0%	66 616 zł	76%	-45 495 zł	0.581
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	45 528 zł	141	-3.0%	71 417 zł	71%	-54 265 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 300 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.97 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.