HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Białobrzegi

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy9709 mieszkańcówdochody własne 7074 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.95% do 0.42%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.27% do 21.02%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka52 849 zł133-3.3%17 290 zł79%-34 137 zł0.270
●RozwójProgramPodwyżka56 895 zł121-5.2%12 941 zł81%-29 788 zł0.291
Szeroki programBez zmianPodwyżka51 020 zł124-5.7%21 838 zł79%-33 762 zł0.355
●Bez zmianProgramPodwyżka60 700 zł109-7.1%8840 zł84%-25 687 zł0.368
RozwójProgramBez zmian45 530 zł121-3.3%33 385 zł77%-34 847 zł0.384
RozwójBez zmianPodwyżka55 048 zł112-7.5%17 539 zł81%-29 434 zł0.404
●Szeroki programProgramBez zmian41 494 zł133-1.3%37 627 zł75%-39 183 zł0.409
Bez zmianProgramBez zmian49 325 zł109-5.2%29 390 zł80%-30 758 zł0.411
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka48 790 zł116-7.1%26 052 zł78%-34 862 zł0.434
Szeroki programBez zmianBez zmian40 011 zł124-3.7%42 109 zł74%-38 638 zł0.460
RozwójBez zmianBez zmian44 028 zł112-5.7%37 888 zł76%-34 322 zł0.468
●OgraniczenieProgramPodwyżka64 666 zł96-9.1%4513 zł86%-21 360 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian53 278 zł96-7.3%25 195 zł82%-26 447 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka40 921 zł109-3.7%44 984 zł76%-34 498 zł0.487
RozwójProgramObniżka37 134 zł121-1.8%48 971 zł73%-38 578 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka58 834 zł100-9.4%13 486 zł84%-25 353 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka52 825 zł104-8.9%21 743 zł81%-30 524 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian47 805 zł100-7.5%33 913 zł79%-30 254 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian37 990 zł116-5.2%45 988 zł73%-39 628 zł0.524
●Szeroki programProgramObniżka33 105 zł133+0.2%53 204 zł69%-42 905 zł0.531
OgraniczenieProgramObniżka44 865 zł96-5.8%40 799 zł79%-30 199 zł0.531
RozwójWstrzymanieBez zmian42 016 zł104-7.1%41 759 zł76%-35 303 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka35 888 zł112-4.2%53 017 zł73%-37 927 zł0.549
Szeroki programBez zmianObniżka31 878 zł124-2.3%57 229 zł69%-42 234 zł0.563
Bez zmianBez zmianObniżka39 657 zł100-6.1%49 050 zł76%-33 868 zł0.573
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka56 620 zł92-10.7%17 690 zł83%-26 434 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian57 146 zł83-9.4%21 262 zł85%-22 237 zł0.593
OgraniczenieBez zmianBez zmian51 737 zł87-9.6%29 742 zł82%-25 966 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka62 779 zł87-11.4%9274 zł86%-21 050 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian45 800 zł92-8.9%37 775 zł79%-31 226 zł0.605
Głębokie cięcieProgramObniżka48 723 zł83-8.0%36 999 zł81%-25 999 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka30 013 zł116-3.7%60 834 zł67%-43 144 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka68 545 zł83-11.2%341 zł91%-17 135 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka34 031 zł104-5.7%56 614 zł72%-38 828 zł0.617
OgraniczenieBez zmianObniżka43 580 zł87-8.2%44 924 zł79%-29 592 zł0.634
Bez zmianWstrzymanieObniżka37 807 zł92-7.5%52 638 zł76%-34 760 zł0.653
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka60 574 zł79-12.7%13 494 zł85%-22 118 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian49 741 zł79-10.9%33 593 zł81%-26 926 zł0.694
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian55 584 zł74-11.6%25 970 zł85%-21 778 zł0.711
OgraniczenieWstrzymanieObniżka41 739 zł79-9.6%48 467 zł78%-30 472 zł0.721
Głębokie cięcieBez zmianObniżka47 418 zł74-10.3%41 250 zł82%-25 415 zł0.723
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka66 639 zł74-13.4%5324 zł91%-16 847 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian53 598 zł66-13.0%29 739 zł85%-22 727 zł0.802
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka45 587 zł66-11.6%44 746 zł81%-26 285 zł0.813
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka64 443 zł66-14.7%9460 zł90%-17 904 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 314 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.37 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 64% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.