HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Brańszczyk

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy8039 mieszkańcówdochody własne 7533 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.04% do 0.12%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-6.52% do 25.3%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka68 087 zł133-0.2%18 036 zł73%-48 283 zł0.257
●RozwójProgramPodwyżka72 235 zł121-2.2%13 597 zł75%-43 843 zł0.284
Szeroki programBez zmianPodwyżka65 751 zł124-2.7%24 783 zł73%-47 536 zł0.347
●Bez zmianProgramPodwyżka76 139 zł109-4.1%9408 zł78%-39 654 zł0.366
RozwójProgramBez zmian59 267 zł121-0.2%41 497 zł71%-47 980 zł0.379
●Szeroki programProgramBez zmian55 130 zł133+1.8%45 856 zł68%-52 407 zł0.399
RozwójBez zmianPodwyżka69 879 zł112-4.6%20 434 zł75%-43 119 zł0.400
Bez zmianProgramBez zmian63 160 zł109-2.2%37 386 zł74%-43 803 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka63 179 zł116-4.1%30 611 zł72%-48 449 zł0.427
Szeroki programBez zmianBez zmian53 183 zł124-0.7%52 732 zł68%-51 517 zł0.455
RozwójBez zmianBez zmian57 301 zł112-2.7%48 395 zł71%-47 112 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka80 222 zł96-6.2%4978 zł79%-35 225 zł0.484
RozwójProgramObniżka49 681 zł121+1.3%62 825 zł67%-51 031 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian67 230 zł96-4.3%33 054 zł76%-39 389 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka73 763 zł100-6.5%16 333 zł78%-38 951 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka53 567 zł109-0.7%58 723 zł70%-46 863 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka67 315 zł104-6.1%26 253 zł75%-44 022 zł0.490
Bez zmianBez zmianBez zmian61 174 zł100-4.6%44 306 zł74%-42 957 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian50 848 zł116-2.2%58 069 zł67%-52 338 zł0.520
●Szeroki programProgramObniżka45 552 zł133+3.3%67 176 zł64%-55 448 zł0.525
OgraniczenieProgramObniżka57 627 zł96-2.9%54 402 zł73%-42 461 zł0.536
RozwójWstrzymanieBez zmian54 973 zł104-4.1%53 723 zł70%-47 923 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka48 003 zł112-1.2%69 111 zł67%-50 058 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka43 894 zł124+0.8%73 440 zł64%-54 454 zł0.562
Bez zmianBez zmianObniżka51 870 zł100-3.2%65 031 zł70%-45 912 zł0.578
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka71 208 zł92-7.9%22 143 zł77%-39 846 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian71 211 zł83-6.5%29 051 zł79%-35 079 zł0.595
OgraniczenieBez zmianPodwyżka77 824 zł87-8.6%12 012 zł79%-34 547 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian65 222 zł87-6.7%39 999 zł77%-38 569 zł0.605
Bez zmianWstrzymanieBez zmian58 855 zł92-6.1%49 625 zł73%-43 759 zł0.607
Szeroki programWstrzymanieObniżka41 733 zł116-0.7%78 411 zł64%-55 206 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka84 215 zł83-8.4%714 zł82%-30 900 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka61 598 zł83-5.1%50 579 zł76%-38 162 zł0.617
RozwójWstrzymanieObniżka45 851 zł104-2.7%74 073 zł66%-50 801 zł0.621
OgraniczenieBez zmianObniżka55 907 zł87-5.3%60 861 zł73%-41 535 zł0.641
Bez zmianWstrzymanieObniżka49 725 zł92-4.6%69 984 zł69%-46 646 zł0.659
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka75 279 zł79-10.0%17 810 zł79%-35 429 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian62 912 zł79-8.1%45 307 zł75%-39 359 zł0.697
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian69 181 zł74-8.9%36 183 zł79%-34 283 zł0.714
OgraniczenieWstrzymanieObniżka53 772 zł79-6.7%65 726 zł71%-42 258 zł0.728
Głębokie cięcieBez zmianObniżka59 857 zł74-7.5%57 096 zł76%-37 261 zł0.730
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka81 795 zł74-10.7%7955 zł82%-30 247 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian66 880 zł66-10.2%41 404 zł78%-35 062 zł0.805
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka79 260 zł66-12.0%13 667 zł81%-31 117 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka57 731 zł66-8.9%61 953 zł75%-37 972 zł0.820

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 323 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.92 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 81% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.