HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Czernice Borowe

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3456 mieszkańcówdochody własne 9890 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.32% do 0.75%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-9.2% do 38.03%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka208 542 zł133-8.0%21 777 zł75%-80 209 zł0.197
●RozwójProgramPodwyżka213 366 zł121-9.9%16 467 zł78%-74 899 zł0.256
Szeroki programBez zmianPodwyżka201 623 zł124-10.3%44 223 zł75%-79 445 zł0.310
●Szeroki programProgramBez zmian181 731 zł133-6.2%97 176 zł73%-84 690 zł0.353
RozwójProgramBez zmian186 541 zł121-8.0%92 087 zł74%-79 400 zł0.354
●Bez zmianProgramPodwyżka217 932 zł109-11.7%11 426 zł79%-69 858 zł0.357
RozwójBez zmianPodwyżka206 422 zł112-12.1%39 147 zł78%-74 164 zł0.385
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka196 030 zł116-11.7%59 984 zł74%-80 803 zł0.397
Bez zmianProgramBez zmian191 091 zł109-9.9%87 264 zł75%-74 378 zł0.403
Szeroki programBez zmianBez zmian175 584 zł124-8.5%119 100 zł73%-83 762 zł0.430
RozwójBez zmianBez zmian180 367 zł112-10.3%114 040 zł74%-78 500 zł0.461
RozwójWstrzymaniePodwyżka200 840 zł104-13.5%54 895 zł76%-75 507 zł0.478
RozwójProgramObniżka166 660 zł121-6.6%149 334 zł72%-82 721 zł0.480
●OgraniczenieProgramPodwyżka222 813 zł96-13.6%5960 zł80%-64 392 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka210 962 zł100-13.9%34 335 zł79%-69 151 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian195 954 zł96-11.9%82 073 zł78%-68 936 zł0.492
●Szeroki programProgramObniżka161 862 zł133-4.8%154 410 zł70%-87 997 zł0.499
Bez zmianProgramObniżka171 199 zł109-8.5%144 522 zł74%-77 713 zł0.499
Szeroki programWstrzymanieBez zmian170 453 zł116-9.9%133 633 zł72%-85 009 zł0.503
Bez zmianBez zmianBez zmian184 893 zł100-12.1%109 245 zł75%-73 506 zł0.525
RozwójWstrzymanieBez zmian175 248 zł104-11.7%128 561 zł74%-79 733 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka156 287 zł124-7.1%174 788 zł70%-86 948 zł0.555
OgraniczenieProgramObniżka176 049 zł96-10.5%139 721 zł75%-72 289 zł0.556
RozwójBez zmianObniżka161 060 zł112-9.0%169 740 zł72%-81 700 zł0.563
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka205 391 zł92-15.2%50 071 zł78%-70 479 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka165 574 zł100-10.8%165 075 zł74%-76 720 zł0.602
Głębokie cięcieProgramBez zmian200 695 zł83-13.9%77 535 zł79%-63 642 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka215 815 zł87-15.8%29 156 zł79%-63 717 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka151 501 zł116-8.5%188 403 zł69%-88 113 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka227 572 zł83-15.6%750 zł81%-59 075 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian179 784 zł92-13.5%123 754 zł75%-74 724 zł0.617
OgraniczenieBez zmianBez zmian189 726 zł87-14.1%104 369 zł78%-68 097 zł0.618
RozwójWstrzymanieObniżka156 285 zł104-10.3%183 343 zł71%-82 852 zł0.638
Głębokie cięcieProgramObniżka180 776 zł83-12.6%135 208 zł77%-67 012 zł0.642
OgraniczenieBez zmianObniżka170 394 zł87-12.8%160 476 zł75%-71 329 zł0.671
Bez zmianWstrzymanieObniżka160 810 zł92-12.1%178 628 zł73%-77 857 zł0.686
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka210 258 zł79-17.1%44 896 zł79%-65 027 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian184 632 zł79-15.4%118 828 zł77%-69 297 zł0.713
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian194 439 zł74-16.1%99 869 zł79%-62 834 zł0.729
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka220 545 zł74-17.7%24 411 zł80%-58 432 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka165 644 zł79-14.1%174 016 zł74%-72 448 zł0.762
Głębokie cięcieBez zmianObniżka175 093 zł74-14.8%155 990 zł77%-66 083 zł0.763
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka215 002 zł66-19.0%40 088 zł80%-59 724 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian189 358 zł66-17.3%114 316 zł79%-64 017 zł0.823
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka170 356 zł66-16.1%169 516 zł76%-67 186 zł0.855

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 381 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.29 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 75% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.