Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat przasnyski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy48 615 mieszkańcówdochody własne 8434 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.7% do 0.7%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-0.39% do 21.92%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	75 948 zł	132	-5.0%	26 231 zł	85%	-32 573 zł	0.284
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	72 780 zł	137	-5.0%	28 759 zł	83%	-35 068 zł	0.309
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	78 960 zł	119	-6.9%	22 061 zł	86%	-28 383 zł	0.319
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	69 705 zł	150	-3.0%	33 001 zł	81%	-39 331 zł	0.326
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	75 749 zł	123	-7.1%	24 658 zł	85%	-30 945 zł	0.338
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	82 505 zł	110	-7.8%	19 040 zł	88%	-25 381 zł	0.343
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	81 869 zł	105	-8.9%	18 030 zł	89%	-24 330 zł	0.391
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	80 959 zł	108	-9.4%	18 873 zł	88%	-25 174 zł	0.398
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	61 637 zł	127	-5.7%	48 399 zł	80%	-38 686 zł	0.450
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	64 777 zł	114	-7.6%	45 988 zł	82%	-34 440 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	58 614 zł	132	-5.7%	52 609 zł	79%	-41 105 zł	0.476
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	68 172 zł	105	-8.5%	41 290 zł	84%	-31 520 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	55 411 zł	145	-3.8%	55 092 zł	77%	-45 424 zł	0.491
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	61 711 zł	118	-7.8%	50 248 zł	81%	-36 925 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	67 813 zł	100	-9.6%	43 706 zł	84%	-30 329 zł	0.518
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	66 901 zł	103	-10.1%	44 576 zł	84%	-31 176 zł	0.527
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	53 896 zł	123	-6.2%	62 524 zł	77%	-42 236 zł	0.543
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	57 113 zł	110	-8.1%	60 084 zł	79%	-37 948 zł	0.557
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	60 436 zł	101	-9.0%	55 544 zł	82%	-35 064 zł	0.563
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	50 946 zł	128	-6.2%	66 608 zł	76%	-44 619 zł	0.568
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	54 120 zł	114	-8.3%	64 208 zł	78%	-40 398 zł	0.581
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	47 666 zł	141	-4.3%	69 223 zł	75%	-48 980 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 294 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.93 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 46% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.