HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat przasnyski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy48 615 mieszkańcówdochody własne 8434 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.7% do 0.7%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.39% do 21.92%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne75 948 zł132-5.0%26 231 zł85%-32 573 zł0.284
●RozwójDoinwestowanieAktywne72 780 zł137-5.0%28 759 zł83%-35 068 zł0.309
●RozwójBez zmianAktywne78 960 zł119-6.9%22 061 zł86%-28 383 zł0.319
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne69 705 zł150-3.0%33 001 zł81%-39 331 zł0.326
Bez zmianDoinwestowanieAktywne75 749 zł123-7.1%24 658 zł85%-30 945 zł0.338
●Szeroki programOgraniczenieAktywne82 505 zł110-7.8%19 040 zł88%-25 381 zł0.343
Bez zmianBez zmianAktywne81 869 zł105-8.9%18 030 zł89%-24 330 zł0.391
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne80 959 zł108-9.4%18 873 zł88%-25 174 zł0.398
●RozwójOgraniczenieAktywne85 436 zł97-9.6%14 947 zł93%-21 284 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian61 637 zł127-5.7%48 399 zł80%-38 686 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian64 777 zł114-7.6%45 988 zł82%-34 440 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian58 614 zł132-5.7%52 609 zł79%-41 105 zł0.476
Szeroki programOgraniczenieBez zmian68 172 zł105-8.5%41 290 zł84%-31 520 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne86 992 zł90-11.2%12 347 zł95%-18 660 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne86 070 zł93-11.6%13 204 zł93%-19 519 zł0.490
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian55 411 zł145-3.8%55 092 zł77%-45 424 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian61 711 zł118-7.8%50 248 zł81%-36 925 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian67 813 zł100-9.6%43 706 zł84%-30 329 zł0.518
●Bez zmianOgraniczenieAktywne88 270 zł83-11.6%11 004 zł95%-17 319 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian66 901 zł103-10.1%44 576 zł84%-31 176 zł0.527
RozwójOgraniczenieBez zmian71 232 zł92-10.4%39 021 zł85%-27 366 zł0.534
Szeroki programBez zmianRezygnacja53 896 zł123-6.2%62 524 zł77%-42 236 zł0.543
RozwójBez zmianRezygnacja57 113 zł110-8.1%60 084 zł79%-37 948 zł0.557
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja60 436 zł101-9.0%55 544 zł82%-35 064 zł0.563
RozwójDoinwestowanieRezygnacja50 946 zł128-6.2%66 608 zł76%-44 619 zł0.568
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja54 120 zł114-8.3%64 208 zł78%-40 398 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja47 666 zł141-4.3%69 223 zł75%-48 980 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian72 918 zł85-11.9%38 273 zł88%-24 681 zł0.584
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian71 993 zł88-12.3%39 157 zł87%-25 542 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne92 017 zł75-13.4%6776 zł98%-13 103 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja60 227 zł96-10.1%57 805 zł82%-33 797 zł0.599
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja59 315 zł99-10.6%58 675 zł82%-34 643 zł0.608
RozwójOgraniczenieRezygnacja63 574 zł88-10.8%53 246 zł84%-30 868 zł0.610
Bez zmianOgraniczenieBez zmian74 193 zł78-12.3%36 957 zł89%-23 342 zł0.612
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne93 283 zł68-13.8%5448 zł98%-11 776 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja65 335 zł81-12.3%52 368 zł85%-28 143 zł0.654
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja64 411 zł84-12.8%53 251 zł84%-29 004 zł0.662
LikwidacjaBez zmianBez zmian77 925 zł70-14.1%32 947 zł93%-19 144 zł0.671
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja66 611 zł74-12.8%51 051 zł85%-26 804 zł0.679
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian79 188 zł63-14.5%31 645 zł94%-17 820 zł0.703
LikwidacjaBez zmianRezygnacja70 348 zł66-14.5%47 037 zł89%-22 600 zł0.730
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne98 203 zł53-16.0%0 zł99%-6341 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja71 611 zł59-15.0%45 734 zł90%-21 275 zł0.760
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian84 091 zł48-16.7%26 600 zł98%-12 405 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja76 518 zł44-17.1%40 691 zł95%-15 855 zł0.853

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 294 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.93 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 46% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.