HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Czerwin

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4674 mieszkańcówdochody własne 9045 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.27% do 1.12%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-11.84% do 35.54%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka149 483 zł133-6.0%20 931 zł70%-82 047 zł0.213
●RozwójProgramPodwyżka154 070 zł121-7.9%15 895 zł72%-77 012 zł0.263
Szeroki programBez zmianPodwyżka144 445 zł124-8.4%37 843 zł70%-80 964 zł0.320
●Bez zmianProgramPodwyżka158 403 zł109-9.7%11 122 zł74%-72 238 zł0.359
RozwójProgramBez zmian132 910 zł121-6.0%75 690 zł68%-80 395 zł0.361
●Szeroki programProgramBez zmian128 337 zł133-4.1%80 515 zł67%-85 414 zł0.366
RozwójBez zmianPodwyżka149 008 zł112-10.2%33 029 zł72%-75 955 zł0.389
Bez zmianProgramBez zmian137 230 zł109-7.9%71 124 zł70%-75 639 zł0.405
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka140 070 zł116-9.7%50 391 zł69%-82 000 zł0.406
Szeroki programBez zmianBez zmian123 913 zł124-6.5%97 593 zł67%-84 202 zł0.437
RozwójBez zmianBez zmian128 463 zł112-8.4%92 794 zł68%-79 210 zł0.463
RozwójWstrzymaniePodwyżka144 644 zł104-11.6%45 567 zł71%-76 977 zł0.481
RozwójProgramObniżka117 237 zł121-4.6%121 352 zł66%-82 893 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka163 005 zł96-11.7%5980 zł75%-67 096 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka153 318 zł100-12.0%28 474 zł74%-71 207 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian141 814 zł96-9.9%66 244 zł72%-70 519 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka121 547 zł109-6.5%116 797 zł67%-78 150 zł0.496
●Szeroki programProgramObniżka112 674 zł133-2.7%126 166 zł65%-87 899 zł0.506
Szeroki programWstrzymanieBez zmian119 909 zł116-7.9%109 149 zł66%-85 150 zł0.508
Bez zmianBez zmianBez zmian132 759 zł100-10.2%88 254 zł70%-74 480 zł0.523
RozwójWstrzymanieBez zmian124 469 zł104-9.7%104 340 zł68%-80 145 zł0.547
OgraniczenieProgramObniżka126 119 zł96-8.6%112 200 zł70%-73 046 zł0.550
Szeroki programBez zmianObniżka108 708 zł124-5.1%141 997 zł64%-86 593 zł0.557
RozwójBez zmianObniżka113 247 zł112-7.0%137 209 zł66%-81 614 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka148 964 zł92-13.3%41 008 zł73%-72 216 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka117 534 zł100-8.8%132 712 zł67%-76 897 zł0.595
Głębokie cięcieProgramBez zmian146 288 zł83-12.0%61 913 zł74%-65 533 zł0.601
OgraniczenieBez zmianPodwyżka157 893 zł87-13.9%23 609 zł75%-66 094 zł0.605
Bez zmianWstrzymanieBez zmian128 776 zł92-11.6%99 789 zł70%-75 401 zł0.614
OgraniczenieBez zmianBez zmian137 317 zł87-12.2%83 611 zł72%-69 389 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka104 979 zł116-6.5%152 811 zł64%-87 476 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka167 495 zł83-13.8%1056 zł77%-62 089 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka109 529 zł104-8.4%148 013 zł65%-82 484 zł0.633
Głębokie cięcieProgramObniżka130 581 zł83-10.7%107 931 zł71%-68 076 zł0.634
OgraniczenieBez zmianObniżka122 079 zł87-10.8%128 364 zł69%-71 822 zł0.662
Bez zmianWstrzymanieObniżka113 825 zł92-10.2%143 473 zł67%-77 754 zł0.678
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka153 552 zł79-15.2%36 165 zł74%-67 086 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian133 346 zł79-13.5%95 099 zł71%-70 294 zł0.708
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian141 766 zł74-14.2%79 354 zł74%-64 432 zł0.724
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka162 357 zł74-15.9%19 118 zł77%-61 116 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka118 383 zł79-12.2%139 109 zł68%-72 663 zł0.752
Głębokie cięcieBez zmianObniżka126 516 zł74-12.9%124 118 zł71%-66 881 zł0.753
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian137 806 zł66-15.5%90 830 zł74%-65 321 zł0.817
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka158 028 zł66-17.2%31 589 zł76%-62 092 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka122 832 zł66-14.2%134 851 zł71%-67 706 zł0.845

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 360 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.70 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 87% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.