HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Baranowo

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5924 mieszkańcówdochody własne 9399 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.37% do 0.78%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-12.84% do 37.83%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka176 775 zł133-8.1%21 520 zł70%-88 464 zł0.205
●RozwójProgramPodwyżka181 470 zł121-10.0%16 361 zł71%-83 305 zł0.260
Szeroki programBez zmianPodwyżka170 876 zł124-10.4%42 062 zł70%-87 319 zł0.315
RozwójProgramBez zmian157 729 zł121-8.1%86 977 zł69%-86 577 zł0.358
●Bez zmianProgramPodwyżka185 910 zł109-11.8%11 467 zł73%-78 411 zł0.358
●Szeroki programProgramBez zmian153 048 zł133-6.3%91 922 zł67%-91 718 zł0.359
RozwójBez zmianPodwyżka175 546 zł112-12.2%37 128 zł71%-82 187 zł0.387
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka165 941 zł116-11.8%56 847 zł69%-88 380 zł0.401
Bez zmianProgramBez zmian162 154 zł109-10.0%82 293 zł70%-81 701 zł0.404
Szeroki programBez zmianBez zmian147 833 zł124-8.6%112 423 zł67%-90 446 zł0.434
RozwójBez zmianBez zmian152 489 zł112-10.4%107 505 zł68%-85 333 zł0.462
RozwójWstrzymaniePodwyżka170 622 zł104-13.5%51 901 zł71%-83 235 zł0.479
RozwójProgramObniżka140 135 zł121-6.7%140 769 zł66%-88 993 zł0.481
●OgraniczenieProgramPodwyżka190 640 zł96-13.7%6178 zł74%-73 123 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka179 962 zł100-14.0%32 456 zł73%-77 320 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian166 866 zł96-11.9%77 280 zł72%-76 436 zł0.492
Bez zmianProgramObniżka144 549 zł109-8.6%136 096 zł68%-84 131 zł0.497
●Szeroki programProgramObniżka135 464 zł133-4.8%145 703 zł65%-94 120 zł0.502
Szeroki programWstrzymanieBez zmian143 310 zł116-10.0%126 053 zł66%-91 421 zł0.505
Bez zmianBez zmianBez zmian156 890 zł100-12.2%102 848 zł70%-80 483 zł0.524
RozwójWstrzymanieBez zmian147 977 zł104-11.8%121 123 zł68%-86 293 zł0.547
OgraniczenieProgramObniżka149 248 zł96-10.6%131 482 zł69%-78 882 zł0.553
Szeroki programBez zmianObniżka130 758 zł124-7.2%164 749 zł65%-92 756 zł0.556
RozwójBez zmianObniżka135 404 zł112-9.1%159 842 zł66%-87 656 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka175 048 zł92-15.3%47 217 zł72%-78 353 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka139 795 zł100-10.9%155 356 zł67%-82 820 zł0.598
Głębokie cięcieProgramBez zmian171 462 zł83-14.0%72 888 zł74%-71 311 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka184 664 zł87-15.9%27 444 zł74%-72 062 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka126 542 zł116-8.6%177 515 zł64%-93 667 zł0.615
Bez zmianWstrzymanieBez zmian152 388 zł92-13.5%116 454 zł69%-81 431 zł0.616
OgraniczenieBez zmianBez zmian161 575 zł87-14.1%98 153 zł71%-75 249 zł0.616
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka195 253 zł83-15.7%1119 zł76%-67 976 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka131 198 zł104-10.4%172 596 zł65%-88 553 zł0.635
Głębokie cięcieProgramObniżka153 832 zł83-12.7%127 102 zł71%-73 774 zł0.638
OgraniczenieBez zmianObniżka144 466 zł87-12.8%150 894 zł69%-77 603 zł0.667
Bez zmianWstrzymanieObniżka135 599 zł92-12.2%168 067 zł67%-83 704 zł0.682
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka179 764 zł79-17.1%42 213 zł74%-73 078 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian157 086 zł79-15.4%111 718 zł71%-76 178 zł0.710
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian166 144 zł74-16.1%93 786 zł74%-70 154 zł0.727
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka189 250 zł74-17.8%22 851 zł75%-66 945 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka140 284 zł79-14.1%163 592 zł68%-78 469 zł0.757
Głębokie cięcieBez zmianObniżka149 023 zł74-14.8%146 538 zł71%-72 524 zł0.758
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian161 668 zł66-17.4%107 338 zł73%-71 067 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka184 364 zł66-19.1%37 562 zł75%-67 944 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka144 853 zł66-16.1%159 225 zł70%-73 374 zł0.850

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 370 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.78 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 87% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.