HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat ostrołęcki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy87 397 mieszkańcówdochody własne 8187 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.78% do 0.53%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.12% do 23.45%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne75 587 zł132+3.7%25 288 zł80%-37 561 zł0.285
●RozwójDoinwestowanieAktywne72 513 zł137+3.7%27 583 zł79%-39 856 zł0.310
●RozwójBez zmianAktywne78 536 zł119+1.6%21 156 zł82%-33 429 zł0.319
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne69 503 zł150+5.8%31 784 zł78%-44 057 zł0.327
Bez zmianDoinwestowanieAktywne75 427 zł123+1.4%23 543 zł81%-35 779 zł0.339
●Szeroki programOgraniczenieAktywne81 948 zł110+0.6%18 415 zł83%-30 688 zł0.344
Bez zmianBez zmianAktywne81 392 zł105-0.6%17 174 zł83%-29 418 zł0.391
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne80 463 zł108-1.1%18 047 zł83%-30 293 zł0.399
●RozwójOgraniczenieAktywne84 821 zł97-1.4%14 370 zł85%-26 644 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian61 825 zł127+2.9%48 749 zł77%-42 350 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian64 897 zł114+0.8%46 767 zł79%-38 173 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian58 891 zł132+2.9%53 074 zł75%-44 581 zł0.476
Szeroki programOgraniczenieBez zmian68 164 zł105-0.2%42 026 zł79%-35 502 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne86 345 zł90-3.0%11 773 zł86%-24 027 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne85 404 zł93-3.5%12 660 zł86%-24 916 zł0.490
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian55 758 zł145+4.9%55 124 zł73%-48 827 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian61 926 zł118+0.6%51 125 zł77%-40 459 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian67 876 zł100-1.4%44 881 zł80%-34 116 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne87 604 zł83-3.5%10 460 zł87%-22 716 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian66 944 zł103-1.9%45 771 zł79%-34 994 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian71 161 zł92-2.2%40 128 zł81%-31 411 zł0.534
Szeroki programBez zmianRezygnacja54 402 zł123+2.3%63 988 zł74%-45 152 zł0.542
RozwójBez zmianRezygnacja57 549 zł110+0.3%61 866 zł77%-40 941 zł0.556
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja60 747 zł101-0.7%57 260 zł78%-38 298 zł0.563
RozwójDoinwestowanieRezygnacja51 539 zł128+2.3%68 178 zł72%-47 353 zł0.568
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja54 648 zł114+0.1%66 090 zł75%-43 197 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja48 331 zł141+4.4%70 367 zł70%-51 634 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian72 811 zł85-3.8%39 620 zł83%-28 746 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian71 867 zł88-4.3%40 523 zł82%-29 637 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne91 206 zł75-5.4%6478 zł90%-18 742 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja60 601 zł96-1.9%59 843 zł78%-36 850 zł0.598
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja59 670 zł99-2.4%60 732 zł78%-37 727 zł0.607
RozwójOgraniczenieRezygnacja63 818 zł88-2.7%55 223 zł79%-34 173 zł0.610
Bez zmianOgraniczenieBez zmian74 067 zł78-4.3%38 323 zł83%-27 437 zł0.612
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne92 452 zł68-5.9%5179 zł92%-17 444 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja65 540 zł81-4.3%54 576 zł81%-31 474 zł0.653
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja64 597 zł84-4.8%55 479 zł81%-32 365 zł0.661
LikwidacjaBez zmianBez zmian77 654 zł70-6.2%34 460 zł86%-23 480 zł0.670
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja66 797 zł74-4.8%53 279 zł81%-30 165 zł0.678
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian78 899 zł63-6.7%33 177 zł86%-22 185 zł0.703
LikwidacjaBez zmianRezygnacja70 388 zł66-6.7%49 412 zł84%-26 203 zł0.730
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne97 212 zł53-8.3%0 zł96%-12 273 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja71 633 zł59-7.1%48 128 zł85%-24 908 zł0.759
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian83 642 zł48-9.0%28 311 zł91%-17 033 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja76 380 zł44-9.5%43 272 zł87%-19 752 zł0.853

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 286 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.60 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 61% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.