Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat pułtuski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy50 163 mieszkańcówdochody własne 8609 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.2% do 0.56%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów3.24% do 18.74%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	75 732 zł	132	+1.7%	25 539 zł	99%	-7177 zł	0.284
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	72 573 zł	137	+1.7%	28 217 zł	98%	-9848 zł	0.310
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	78 748 zł	119	-0.4%	21 592 zł	99%	-3230 zł	0.319
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	69 493 zł	150	+3.7%	32 231 zł	96%	-13 868 zł	0.326
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	75 549 zł	123	-0.6%	24 362 zł	99%	-5958 zł	0.339
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	82 287 zł	110	-1.3%	18 424 zł	100%	-62 zł	0.343
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	81 663 zł	105	-2.5%	17 804 zł	100%	590 zł	0.391
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	80 755 zł	108	-3.0%	18 652 zł	100%	-259 zł	0.398
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	61 463 zł	127	+0.8%	44 818 zł	94%	-15 333 zł	0.450
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	64 607 zł	114	-1.1%	42 082 zł	97%	-11 311 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	58 449 zł	132	+0.8%	48 638 zł	92%	-17 910 zł	0.476
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	67 995 zł	105	-2.1%	37 782 zł	99%	-8244 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	55 242 zł	145	+2.9%	51 446 zł	88%	-22 004 zł	0.491
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	61 553 zł	118	-1.3%	45 948 zł	96%	-13 946 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	67 650 zł	100	-3.3%	39 498 zł	99%	-7417 zł	0.518
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	66 739 zł	103	-3.8%	40 365 zł	99%	-8269 zł	0.526
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	53 752 zł	123	+0.3%	56 784 zł	90%	-19 929 zł	0.543
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	56 973 zł	110	-1.6%	54 021 zł	93%	-15 856 zł	0.557
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	60 289 zł	101	-2.6%	49 845 zł	96%	-12 833 zł	0.563
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	50 811 zł	128	+0.3%	60 499 zł	86%	-22 459 zł	0.568
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	53 992 zł	114	-1.8%	57 778 zł	91%	-18 445 zł	0.581
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	47 527 zł	141	+2.4%	63 404 zł	84%	-26 605 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 294 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.