HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat pułtuski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy50 163 mieszkańcówdochody własne 8609 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.2% do 0.56%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów3.24% do 18.74%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne75 732 zł132+1.7%25 539 zł99%-7177 zł0.284
●RozwójDoinwestowanieAktywne72 573 zł137+1.7%28 217 zł98%-9848 zł0.310
●RozwójBez zmianAktywne78 748 zł119-0.4%21 592 zł99%-3230 zł0.319
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne69 493 zł150+3.7%32 231 zł96%-13 868 zł0.326
Bez zmianDoinwestowanieAktywne75 549 zł123-0.6%24 362 zł99%-5958 zł0.339
●Szeroki programOgraniczenieAktywne82 287 zł110-1.3%18 424 zł100%-62 zł0.343
Bez zmianBez zmianAktywne81 663 zł105-2.5%17 804 zł100%590 zł0.391
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne80 755 zł108-3.0%18 652 zł100%-259 zł0.398
●RozwójOgraniczenieAktywne85 222 zł97-3.3%14 570 zł100%3793 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian61 463 zł127+0.8%44 818 zł94%-15 333 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian64 607 zł114-1.1%42 082 zł97%-11 311 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian58 449 zł132+0.8%48 638 zł92%-17 910 zł0.476
Szeroki programOgraniczenieBez zmian67 995 zł105-2.1%37 782 zł99%-8244 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne86 782 zł90-4.9%12 195 zł100%6189 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne85 860 zł93-5.4%13 057 zł100%5325 zł0.490
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian55 242 zł145+2.9%51 446 zł88%-22 004 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian61 553 zł118-1.3%45 948 zł96%-13 946 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian67 650 zł100-3.3%39 498 zł99%-7417 zł0.518
●Bez zmianOgraniczenieAktywne88 060 zł83-5.4%10 857 zł100%7525 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian66 739 zł103-3.8%40 365 zł99%-8269 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian71 059 zł92-4.1%35 193 zł99%-4314 zł0.534
Szeroki programBez zmianRezygnacja53 752 zł123+0.3%56 784 zł90%-19 929 zł0.543
RozwójBez zmianRezygnacja56 973 zł110-1.6%54 021 zł93%-15 856 zł0.557
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja60 289 zł101-2.6%49 845 zł96%-12 833 zł0.563
RozwójDoinwestowanieRezygnacja50 811 zł128+0.3%60 499 zł86%-22 459 zł0.568
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja53 992 zł114-1.8%57 778 zł91%-18 445 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja47 527 zł141+2.4%63 404 zł84%-26 605 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian72 749 zł85-5.7%34 056 zł100%-1839 zł0.584
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian71 826 zł88-6.2%34 938 zł99%-2706 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne91 802 zł75-7.3%6698 zł100%11 676 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja60 093 zł96-3.8%51 368 zł96%-11 911 zł0.599
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja59 183 zł99-4.3%52 235 zł96%-12 763 zł0.608
RozwójOgraniczenieRezygnacja63 430 zł88-4.6%47 171 zł98%-8852 zł0.610
Bez zmianOgraniczenieBez zmian74 026 zł78-6.2%32 738 zł100%-506 zł0.612
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne93 069 zł68-7.8%5375 zł100%12 998 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja65 197 zł81-6.2%45 922 zł99%-6329 zł0.654
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja64 274 zł84-6.6%46 803 zł99%-7195 zł0.662
LikwidacjaBez zmianBez zmian77 752 zł70-8.0%28 723 zł100%3627 zł0.670
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja66 474 zł74-6.6%44 603 zł99%-4995 zł0.679
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian79 016 zł63-8.5%27 418 zł100%4946 zł0.703
LikwidacjaBez zmianRezygnacja70 203 zł66-8.5%40 584 zł100%-857 zł0.730
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne97 983 zł53-10.1%0 zł100%18 363 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja71 468 zł59-9.0%39 278 zł100%462 zł0.760
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian83 913 zł48-10.8%22 343 zł100%10 291 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja76 369 zł44-11.2%34 188 zł100%5812 zł0.853

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 294 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.