HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Czerwińsk nad Wisłą

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy7067 mieszkańcówdochody własne 8091 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.45% do -0.38%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.82% do 22.07%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka61 467 zł133-4.7%18 523 zł77%-43 332 zł0.261
●RozwójProgramPodwyżka65 786 zł121-6.6%13 889 zł78%-38 697 zł0.286
Szeroki programBez zmianPodwyżka59 143 zł124-7.0%24 479 zł76%-42 931 zł0.350
●Bez zmianProgramPodwyżka69 857 zł109-8.4%9508 zł81%-34 317 zł0.367
RozwójProgramBez zmian52 752 zł121-4.7%38 946 zł74%-43 952 zł0.380
RozwójBez zmianPodwyżka63 441 zł112-8.9%19 940 zł78%-38 321 zł0.402
●Szeroki programProgramBez zmian48 445 zł133-2.7%43 495 zł71%-48 573 zł0.402
Bez zmianProgramBez zmian56 811 zł109-6.6%34 650 zł77%-39 586 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka56 493 zł116-8.4%29 742 zł75%-44 147 zł0.430
Szeroki programBez zmianBez zmian46 517 zł124-5.1%49 324 zł70%-47 994 zł0.457
RozwójBez zmianBez zmian50 803 zł112-7.0%44 799 zł74%-43 397 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka74 143 zł96-10.4%4847 zł83%-29 656 zł0.484
RozwójProgramObniżka43 122 zł121-3.2%57 901 zł70%-47 828 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian61 082 zł96-8.6%30 094 zł79%-34 942 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka47 173 zł109-5.1%53 614 zł73%-43 472 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka67 491 zł100-10.7%15 654 zł81%-33 964 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka60 800 zł104-10.3%25 193 zł78%-39 525 zł0.491
Bez zmianBez zmianBez zmian54 841 zł100-8.9%40 525 zł77%-39 054 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian44 107 zł116-6.6%54 141 zł70%-49 095 zł0.522
●Szeroki programProgramObniżka38 824 zł133-1.3%62 440 zł66%-52 438 zł0.526
OgraniczenieProgramObniżka51 433 zł96-7.2%49 070 zł76%-38 841 zł0.533
RozwójWstrzymanieBez zmian48 402 zł104-8.4%49 606 zł73%-44 487 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka41 466 zł112-5.6%63 200 zł69%-47 141 zł0.550
Szeroki programBez zmianObniżka37 189 zł124-3.7%67 716 zł65%-51 728 zł0.561
Bez zmianBez zmianObniżka45 496 zł100-7.5%58 937 zł73%-42 808 zł0.576
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka64 859 zł92-12.1%20 897 zł79%-35 158 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian65 255 zł83-10.7%25 864 zł81%-30 412 zł0.594
OgraniczenieBez zmianPodwyżka71 753 zł87-12.7%11 108 zł83%-29 329 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian59 088 zł87-10.9%35 996 zł79%-34 437 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian52 449 zł92-10.3%45 323 zł76%-40 134 zł0.607
Głębokie cięcieProgramObniżka55 595 zł83-9.4%45 013 zł78%-34 323 zł0.615
Szeroki programWstrzymanieObniżka34 957 zł116-5.1%72 201 zł64%-52 744 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka78 330 zł83-12.5%363 zł85%-25 110 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka39 243 zł104-7.0%67 676 zł68%-48 147 zł0.620
OgraniczenieBez zmianObniżka49 732 zł87-9.5%54 488 zł76%-38 204 zł0.638
Bez zmianWstrzymanieObniżka43 282 zł92-8.9%63 403 zł72%-43 804 zł0.657
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka69 132 zł79-14.0%16 338 zł82%-30 510 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian56 707 zł79-12.2%40 780 zł78%-35 504 zł0.696
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian63 238 zł74-12.9%31 955 zł81%-29 933 zł0.713
OgraniczenieWstrzymanieObniżka47 529 zł79-10.9%58 873 zł75%-39 187 zł0.726
Głębokie cięcieBez zmianObniżka53 871 zł74-11.6%50 550 zł78%-33 713 zł0.727
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka75 917 zł74-14.7%6836 zł85%-24 809 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian60 868 zł66-14.3%36 635 zł81%-30 988 zł0.804
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka51 678 zł66-12.9%54 899 zł78%-34 684 zł0.818
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka73 307 zł66-16.0%11 960 zł85%-25 977 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 337 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.67 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 70% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.