Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat mławski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy68 556 mieszkańcówdochody własne 8256 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2% do 0.39%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów3.26% do 17.86%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	65 765 zł	132	-3.2%	25 312 zł	98%	-10 072 zł	0.291
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	62 726 zł	137	-3.2%	27 953 zł	97%	-12 694 zł	0.317
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	68 828 zł	119	-5.1%	21 388 zł	99%	-6137 zł	0.323
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	59 601 zł	150	-1.2%	31 942 zł	93%	-16 700 zł	0.336
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	65 749 zł	123	-5.3%	24 101 zł	99%	-8818 zł	0.343
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	72 224 zł	110	-6.0%	18 280 zł	100%	-3040 zł	0.347
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	71 792 zł	105	-7.2%	17 602 zł	100%	-2329 zł	0.393
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	70 873 zł	108	-7.6%	18 461 zł	100%	-3189 zł	0.401
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	52 586 zł	127	-3.9%	42 814 zł	92%	-17 824 zł	0.451
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	55 769 zł	114	-5.8%	39 941 zł	95%	-13 818 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	49 683 zł	132	-3.9%	46 437 zł	90%	-20 356 zł	0.477
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	59 023 zł	105	-6.8%	35 860 zł	98%	-10 817 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	52 824 zł	118	-6.0%	43 613 zł	92%	-16 409 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	46 439 zł	145	-2.0%	49 379 zł	86%	-24 433 zł	0.494
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	58 851 zł	100	-7.9%	37 184 zł	98%	-9939 zł	0.516
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	57 929 zł	103	-8.4%	38 053 zł	98%	-10 802 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	45 455 zł	123	-4.4%	53 656 zł	87%	-22 204 zł	0.541
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	48 710 zł	110	-6.3%	50 679 zł	91%	-18 149 zł	0.554
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	51 897 zł	101	-7.3%	46 697 zł	93%	-15 191 zł	0.560
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	42 621 zł	128	-4.4%	57 180 zł	85%	-24 691 zł	0.566
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	45 833 zł	114	-6.5%	54 254 zł	88%	-20 697 zł	0.578
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	39 304 zł	141	-2.5%	60 227 zł	83%	-28 818 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 291 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.