HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Ciechanów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy41 474 mieszkańcówdochody własne 7722 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.02% do 0.47%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.16% do 19.44%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka53 483 zł133-3.3%17 900 zł81%-32 346 zł0.269
●RozwójProgramPodwyżka57 699 zł121-5.3%13 351 zł84%-27 797 zł0.290
Szeroki programBez zmianPodwyżka51 480 zł124-5.7%22 605 zł81%-32 212 zł0.354
●Bez zmianProgramPodwyżka61 670 zł109-7.2%9054 zł86%-23 500 zł0.368
RozwójProgramBez zmian45 683 zł121-3.3%33 879 zł79%-33 711 zł0.383
RozwójBez zmianPodwyżka55 676 zł112-7.6%18 109 zł84%-27 686 zł0.404
●Szeroki programProgramBez zmian41 478 zł133-1.4%38 308 zł76%-38 247 zł0.408
Bez zmianProgramBez zmian49 643 zł109-5.3%29 701 zł82%-29 428 zł0.411
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka49 069 zł116-7.2%26 865 zł80%-33 550 zł0.433
Szeroki programBez zmianBez zmian39 843 zł124-3.8%42 692 zł76%-37 915 zł0.460
RozwójBez zmianBez zmian44 028 zł112-5.7%38 286 zł79%-33 403 zł0.468
●OgraniczenieProgramPodwyżka65 835 zł96-9.2%4491 zł91%-18 937 zł0.484
Bez zmianProgramObniżka40 760 zł109-3.8%45 198 zł77%-33 800 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian53 794 zł96-7.3%25 287 zł84%-24 882 zł0.487
RozwójProgramObniżka36 808 zł121-1.9%49 367 zł75%-38 073 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka59 627 zł100-9.5%13 864 zł86%-23 411 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka53 273 zł104-9.0%22 359 zł83%-29 013 zł0.493
Bez zmianBez zmianBez zmian47 967 zł100-7.6%34 130 zł82%-29 141 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian37 654 zł116-5.3%46 602 zł75%-39 127 zł0.524
●Szeroki programProgramObniżka32 611 zł133+0.1%53 787 zł71%-42 599 zł0.529
OgraniczenieProgramObniżka44 900 zł96-5.9%40 795 zł81%-29 267 zł0.531
RozwójWstrzymanieBez zmian41 847 zł104-7.2%42 187 zł77%-34 604 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka35 424 zł112-4.3%53 317 zł75%-37 619 zł0.549
Szeroki programBez zmianObniżka31 247 zł124-2.4%57 714 zł71%-42 121 zł0.562
Bez zmianBez zmianObniżka39 356 zł100-6.2%49 170 zł77%-33 367 zł0.573
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka57 233 zł92-10.8%18 104 zł85%-24 728 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian57 852 zł83-9.5%21 145 zł88%-20 447 zł0.594
OgraniczenieBez zmianBez zmian52 096 zł87-9.7%29 741 zł84%-24 621 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka63 770 zł87-11.5%9395 zł91%-18 874 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian45 795 zł92-9.0%38 021 zł81%-30 332 zł0.605
Głębokie cięcieProgramObniżka48 948 zł83-8.1%36 789 zł84%-24 844 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka29 224 zł116-3.8%61 348 zł70%-43 240 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka69 906 zł83-11.3%94 zł95%-14 485 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka33 409 zł104-5.7%56 942 zł74%-38 727 zł0.618
OgraniczenieBez zmianObniżka43 473 zł87-8.3%44 807 zł81%-28 860 zł0.635
Bez zmianWstrzymanieObniżka37 349 zł92-7.6%52 786 zł76%-34 466 zł0.654
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka61 386 zł79-12.8%13 644 zł88%-20 177 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian49 934 zł79-11.0%33 621 zł84%-25 799 zł0.694
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian56 131 zł74-11.7%25 773 zł88%-20 210 zł0.712
OgraniczenieWstrzymanieObniżka41 477 zł79-9.7%48 398 zł79%-29 946 zł0.722
Głębokie cięcieBez zmianObniżka47 499 zł74-10.4%40 959 zł84%-24 461 zł0.724
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka67 819 zł74-13.5%5244 zł95%-14 446 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian53 980 zł66-13.1%29 561 zł86%-21 376 zł0.803
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka45 512 zł66-11.7%44 473 zł83%-25 535 zł0.814
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka65 445 zł66-14.8%9401 zł93%-15 737 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 328 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.60 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.