Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat warszawski zachodni

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy136 493 mieszkańcówdochody własne 10 060 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.76% do 6.08%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-2.43% do 21.68%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	90 935 zł	132	+31.3%	28 388 zł	84%	-41 889 zł	0.275
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	87 524 zł	137	+31.3%	31 056 zł	83%	-44 513 zł	0.300
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	84 414 zł	150	+33.9%	35 634 zł	81%	-49 105 zł	0.313
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	93 974 zł	119	+28.8%	23 895 zł	86%	-37 382 zł	0.313
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	90 528 zł	123	+28.5%	26 644 zł	85%	-40 075 zł	0.332
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	97 854 zł	110	+27.5%	20 579 zł	88%	-34 116 zł	0.339
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	96 908 zł	105	+26.0%	19 562 zł	89%	-33 025 zł	0.388
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	96 044 zł	108	+25.4%	20 336 zł	88%	-33 801 zł	0.395
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	74 615 zł	127	+30.3%	54 412 zł	80%	-48 376 zł	0.448
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	77 797 zł	114	+27.8%	52 087 zł	82%	-43 811 zł	0.469
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	71 368 zł	132	+30.3%	59 141 zł	79%	-50 919 zł	0.474
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	81 508 zł	105	+26.5%	46 737 zł	83%	-40 633 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	68 114 zł	145	+32.8%	61 550 zł	78%	-55 569 zł	0.486
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	74 515 zł	118	+27.5%	56 864 zł	80%	-46 423 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	80 876 zł	100	+25.1%	49 889 zł	84%	-39 395 zł	0.520
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	80 009 zł	103	+24.4%	50 676 zł	83%	-40 175 zł	0.527
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	65 796 zł	123	+29.6%	71 130 zł	78%	-52 187 zł	0.545
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	69 066 zł	110	+27.1%	68 657 zł	80%	-47 578 zł	0.561
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	72 694 zł	101	+25.9%	63 511 zł	81%	-44 437 zł	0.567
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	62 632 zł	128	+29.6%	75 710 zł	77%	-54 692 zł	0.570
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	59 291 zł	141	+32.2%	78 273 zł	75%	-59 386 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	65 865 zł	114	+26.9%	73 297 zł	78%	-50 152 zł	0.585

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 306 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.48 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 47% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.