HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat warszawski zachodni

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy136 493 mieszkańcówdochody własne 10 060 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.76% do 6.08%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.43% do 21.68%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne90 935 zł132+31.3%28 388 zł84%-41 889 zł0.275
●RozwójDoinwestowanieAktywne87 524 zł137+31.3%31 056 zł83%-44 513 zł0.300
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne84 414 zł150+33.9%35 634 zł81%-49 105 zł0.313
●RozwójBez zmianAktywne93 974 zł119+28.8%23 895 zł86%-37 382 zł0.313
Bez zmianDoinwestowanieAktywne90 528 zł123+28.5%26 644 zł85%-40 075 zł0.332
●Szeroki programOgraniczenieAktywne97 854 zł110+27.5%20 579 zł88%-34 116 zł0.339
Bez zmianBez zmianAktywne96 908 zł105+26.0%19 562 zł89%-33 025 zł0.388
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne96 044 zł108+25.4%20 336 zł88%-33 801 zł0.395
●RozwójOgraniczenieAktywne100 801 zł97+25.1%16 195 zł91%-29 717 zł0.420
Szeroki programBez zmianBez zmian74 615 zł127+30.3%54 412 zł80%-48 376 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian77 797 zł114+27.8%52 087 zł82%-43 811 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian71 368 zł132+30.3%59 141 zł79%-50 919 zł0.474
Szeroki programOgraniczenieBez zmian81 508 zł105+26.5%46 737 zł83%-40 633 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne102 327 zł90+23.0%13 371 zł92%-26 868 zł0.483
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian68 114 zł145+32.8%61 550 zł78%-55 569 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne101 448 zł93+22.4%14 163 zł92%-27 661 zł0.488
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian74 515 zł118+27.5%56 864 zł80%-46 423 zł0.492
●Bez zmianOgraniczenieAktywne103 648 zł83+22.4%11 963 zł93%-25 461 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian80 876 zł100+25.1%49 889 zł84%-39 395 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian80 009 zł103+24.4%50 676 zł83%-40 175 zł0.527
RozwójOgraniczenieBez zmian84 600 zł92+24.1%44 517 zł85%-36 175 zł0.535
Szeroki programBez zmianRezygnacja65 796 zł123+29.6%71 130 zł78%-52 187 zł0.545
RozwójBez zmianRezygnacja69 066 zł110+27.1%68 657 zł80%-47 578 zł0.561
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja72 694 zł101+25.9%63 511 zł81%-44 437 zł0.567
RozwójDoinwestowanieRezygnacja62 632 zł128+29.6%75 710 zł77%-54 692 zł0.570
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja59 291 zł141+32.2%78 273 zł75%-59 386 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja65 865 zł114+26.9%73 297 zł78%-50 152 zł0.585
OgraniczenieBez zmianBez zmian86 273 zł85+22.0%43 978 zł87%-33 263 zł0.586
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian85 392 zł88+21.4%44 814 zł86%-34 060 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne107 636 zł75+20.0%7311 zł97%-20 841 zł0.593
Bez zmianBez zmianRezygnacja72 230 zł96+24.4%66 534 zł81%-43 119 zł0.604
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja71 364 zł99+23.8%67 354 zł81%-43 898 zł0.612
Bez zmianOgraniczenieBez zmian87 592 zł78+21.4%42 614 zł89%-31 860 zł0.614
RozwójOgraniczenieRezygnacja75 873 zł88+23.5%61 363 zł83%-39 935 zł0.615
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne108 943 zł68+19.4%5919 zł97%-19 451 zł0.631
OgraniczenieBez zmianRezygnacja77 632 zł81+21.4%60 697 zł85%-36 981 zł0.659
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja76 751 zł84+20.9%61 533 zł84%-37 777 zł0.666
LikwidacjaBez zmianBez zmian91 561 zł70+19.1%38 266 zł91%-27 261 zł0.672
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja78 951 zł74+20.9%59 333 zł85%-35 577 zł0.684
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian92 866 zł63+18.5%36 917 zł92%-25 874 zł0.705
LikwidacjaBez zmianRezygnacja82 924 zł66+18.5%54 980 zł88%-30 973 zł0.735
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne114 133 zł53+16.5%0 zł99%-13 566 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja84 230 zł59+17.9%53 630 zł90%-29 585 zł0.764
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian98 036 zł48+15.6%31 543 zł96%-20 012 zł0.807
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja89 404 zł44+15.1%48 251 zł93%-23 717 zł0.857

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 306 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.48 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 47% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.