Przestrzeń decyzji · gmina

Brwinów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy30 164 mieszkańcówdochody własne 8319 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.61% do 6.52%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-4.43% do 24.35%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Głębokie cięcie	-360	-0.45	-1.20	-26
Ograniczenie	-180	-0.22	-0.60	-13
Bez zmian	0	0	0	0
Rozwój	+200	+0.20	+0.50	+12
Szeroki program	+420	+0.40	+1.00	+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Wstrzymanie	-150	-0.15	0	-0.30	-8
Bez zmian	0	0	0	0	0
Program	+380	+0.25	+0.30	+0.50	+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziom	Ludność	Dochód
Obniżka	+0.15	-1.20
Bez zmian	0	0
Podwyżka	-0.20	+1.50

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Usługi	Inwestycje	Obciążenia	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Program	Podwyżka	83 312 zł	133	+28.8%	18 872 zł	80%	-46 901 zł	0.246
●	Rozwój	Program	Podwyżka	87 553 zł	121	+26.3%	14 163 zł	81%	-42 192 zł	0.278
	Szeroki program	Bez zmian	Podwyżka	80 525 zł	124	+25.7%	26 227 zł	80%	-46 468 zł	0.339
●	Bez zmian	Program	Podwyżka	91 547 zł	109	+23.9%	9710 zł	84%	-37 739 zł	0.364
	Rozwój	Program	Bez zmian	73 007 zł	121	+28.8%	43 279 zł	78%	-47 402 zł	0.375
●	Szeroki program	Program	Bez zmian	68 776 zł	133	+31.3%	47 797 zł	78%	-52 096 zł	0.392
	Rozwój	Bez zmian	Podwyżka	84 744 zł	112	+23.3%	21 579 zł	81%	-41 783 zł	0.397
	Bez zmian	Program	Bez zmian	76 991 zł	109	+26.3%	39 012 zł	80%	-42 963 zł	0.409
	Szeroki program	Wstrzymanie	Podwyżka	77 670 zł	116	+23.9%	32 297 zł	79%	-47 701 zł	0.421
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	66 424 zł	124	+28.2%	55 084 zł	77%	-51 485 zł	0.451
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	70 633 zł	112	+25.7%	50 587 zł	78%	-46 815 zł	0.466
	Rozwój	Program	Obniżka	62 256 zł	121	+30.7%	65 538 zł	76%	-51 244 zł	0.487
	Rozwój	Wstrzymanie	Podwyżka	81 896 zł	104	+21.5%	27 638 zł	80%	-43 005 zł	0.487
	Bez zmian	Bez zmian	Podwyżka	88 716 zł	100	+20.9%	17 186 zł	84%	-37 354 zł	0.487
	Bez zmian	Program	Obniżka	66 233 zł	109	+28.2%	61 376 zł	78%	-46 816 zł	0.492
	Szeroki program	Wstrzymanie	Bez zmian	63 831 zł	116	+26.3%	60 764 zł	76%	-52 603 zł	0.516
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	74 595 zł	100	+23.3%	46 342 zł	80%	-42 400 zł	0.519
●	Szeroki program	Program	Obniżka	58 033 zł	133	+33.3%	70 023 zł	73%	-55 928 zł	0.522
	Rozwój	Wstrzymanie	Bez zmian	68 047 zł	104	+23.9%	56 257 zł	78%	-47 922 zł	0.547
	Rozwój	Bez zmian	Obniżka	60 204 zł	112	+27.6%	72 182 zł	76%	-50 526 zł	0.554
	Szeroki program	Bez zmian	Obniżka	56 002 zł	124	+30.1%	76 668 zł	73%	-55 185 zł	0.561
	Bez zmian	Bez zmian	Obniżka	64 159 zł	100	+25.1%	68 002 zł	78%	-46 122 zł	0.582
	Szeroki program	Wstrzymanie	Obniżka	53 603 zł	116	+28.2%	81 964 zł	72%	-56 219 zł	0.615
	Rozwój	Wstrzymanie	Obniżka	57 812 zł	104	+25.7%	77 467 zł	75%	-51 549 zł	0.624

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 330 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.01 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 61% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.